«Tasdiqlayman»
Akademik ishlar boʻyicha
prorektor I. Gʻ. Mamajonov
________________________
«____»________________ 2025-yil

 

Dasturlash asoslari

fani boʻyicha sillabus

1. Umumiy maʼlumotlar

Akademik daraja bakalavr Taʼlim yoʻnalishi 60610300-Kompyuter injiniringi 
Oʻqish davomiyligi (yil) 4 Kursi 1
Semestr 1-semestr
Fan nomi Dasturlash asoslari Fan kodi DAT101
Taʼlim shakli kunduzgi Fan turi majburiy
Fan tili oʻzbek Modulning davomiyligi 15 hafta
Taʼlim tili oʻzbek
Fanga ajratilgan kredit ECTS:    5    Baholash shakli JB: amaliy topshiriqlar
OI: yozma
YI: amaliy
Ajratilgan akademik soat hajmi 150 Auditoriya soatlari taqsimoti maʼr amal
60
(aud) 		90
(must)		 30 30

2. Fan maqsadi

Mazkur fanning maqsadi algoritmik bilimlarni rivojlantirish, C++ tilida dasturlashtirish, texnik bilimlarga oid masalalarni zamonaviy dasturlash tillarida hal etish boʻyicha kerakli bilimlarni berish. Dasturlash tillarining qoʻllanish sohalari haqida tasavvurga ega boʻladi va mantiqiy fikrlashi rivojlanadi. Dastur tuzilishi va alifbosi boʻyicha bilimlarga ega boʻladi. Oʻzgarmas va oʻzgaruvchilar, maʼlumot turlarini qoʻllay oladi. Matematik, mantiqiy amallarni, kiritish chiqarish operatorlarini, massivlarni bilish va tadbiq qilish usullarini qoʻllashni oʻrganadi

3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar

4. Taʼlim natijalari

Fanni oʻzlashtirish davomida talaba:

4.1. Bilimlar jihatidan:

  • dasturlash tilining asosiy tushunchalarini aytish kerak;;
  • dasturlashning mohiyatining bugungi kundagi oʻrnini tushuntirish;;
  • identifikatorlar va dasturlash tili operatorlarni tushuntirish;;
  • massivlarni tahlil qila olish;;
  • dasturiy vositalarning ahamiyatini tushuntirish;ni bilishi kerak

4.2. Malaka jihatidan:

4.3. Koʻnikma jihatidan:

  • kursni oʻzlashtirilgan talabalar funksiya va uning turlarini tushuntirib bera oladi; ;
  • barcha oʻrgangan dasturlash fani tushunchalari asosida dastur yarata oladi. koʻnikmaga ega boʻlishi kerak

5. Fan mazmuni

5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni

№ Mavzu va rejalar soatlar hajmi Pos
1 Algoritm, algoritmning berilish usullari, xossalari va turlari
  1. Algoritm va uning asosiy xossalari
  2. Algoritmik tilning asosiy paradigmalari
  3. Algoritmni tasvirlash usullari
 2

1

2 Chiziqli, tarmoqlanuvchi va takrorlanuvchi algoritmlar
  1. Chiziqli va tarmoqlanuvchi algortimlar
  2. Takrorlanuvchi algoritmlar.
  3. Dasturlash tillarining klassifikatsiyasi, C++ tilining imkoniyatlari
 2

2

3 C++ dasturlash tilida nomlar fazosi va arifmetik amallar
  1. Standart nomlar fazosi. Arifmetik amallar.
  2. C++ tilida ifodalar, matematik funksiyalar
  3. C++ tilida chiziqli dasturlar, kiritish va chiqarish operatorlari funksiyalari
 2

3

4 C++ dasturlash tilida mantiqiy amallar
  1. Mantiqiy qiymatlar va ularga bogʻliq amallar
  2. Munosabat amallari
  3. Murakkab shartlar
 2

4

5 Dasturlash tilida tarmoqlanuvchi operatorlar
  1. Shart haqida tushuncha
  2. Shartli tarmoqlanish va shartsiz oʻtish operatori
  3. Ichma-ich shartli tarmoqlanish yozish usullar.
 2

5

6 Dasturlash tilida tarmoqlanuvchi operatorlar
  1. Tanlov asosida tarmoqlanish jarayonlari
  2. Tanlash operatori.
  3. break operatorining vazifasi
 2

6

7 Dasturlash tilida takrorlanuvchi operatorlar
  1. Parametrli takrorlash operatori
  2. break va continue operatorlari
  3. Ichma ich takrorlanish
 2

7

8 Dasturlash tilida takrorlanuvchi operatorlar
  1. while operatori
  2. do ... while operatori
  3. 6-reja
 2

8

9 Dasturlash tilida massivlar va ulardan foydalanish.
  1. Massiv tushunchasi
  2. Statik massivlar.
  3. Bir oʻlchovli massivlar
 2

9

10 Dasturlash tilida massivlar va ulardan foydalanish.
  1. Dinamik massivlar
  2. Ikki oʻlchovli massivlar
  3. Koʻp oʻlchovli massivlar
 2

10

11 Dasturlash tilida funksiyalar yaratish va ular bilan ishlash.
  1. Dasturlash tilida funksiyalar va ularing turlari
  2. Dasturlash tilida funksiya parametri.
  3. Funksiya parametrlarida havolalar berish
 2

11

12 Lambda funksiyalar va Rekursiv funksiyalar.
  1. Lambda funksiyalar
  2. Rekursiya va rekursiv funksiyalar
  3. 6-reja
 2

12

13 Satrlar bilan ishlash.
  1. Satrlar, kengaytirilgan belgilar
  2. Satrlarga ishlov berish
  3. Satrlar bilan ishlovchi standart funksiyalar
 2

13

14 Fayllar bilan ishlash.
  1. Fayllarni ochish va yopish. Fayllardan oʻqish va yozish
  2. Fayllarni qidirish va oʻchirish
  3. Fayl xatoliklarini boshqarish
 2

14

15 Istisnolarni qayta ishlash (throw, try va catch)
  1. Oddiy try-catch bloklari orqali xatolarni ushlash
  2. throw operatori yordamida foydalanuvchi xatosini chiqarish.
  3. Bir nechta catch bloklarida turli tipdagi istisnolarni qayta ishlash.
 2

15

Jami 30

5.2. Amaliy mashgʻulotlar mazmuni

№ Mavzu va rejalar soatlar hajmi Pos
1 Maʼlumotlar turlari. Algoritmlar turlari
  1. Chiziqli algoritmlar
  2. Tarmoqlanuvchi algoritmlar
  3. Mavzuga oid topshiriqlar.
 2

1

2 Oʻzgaruvchilar va maʼlumot turlari
  1. Takrorlanuvchi algoritmlar.
  2. Aralash algoritmlar.
  3. Mavzuga oid topshiriqlar.
 2

2

3 Tarmoqlanuvchi jarayonlar. Ichma-ich tarmoqlanuvchi jarayonlar
  1. If-else operatori
  2. Switch operatori
  3. if va switch operatorini qoʻllash misollari
 2

3

4 Tanlov jarayonlari
  1. Switch operatori
  2. Sanaladigan turdan foydalanishga misollar
  3. Switch operatorini qoʻllash misollari
 2

4

5 Parametrli takrorlanuvchi jarayonlar
  1. Parametrli takrorlash operatori(for)
  2. Parametrli takrorlash operatori(foreach)
  3. Takrorlash jarayonlarini boshqarish (break, continue)
 2

5

6 Shartli takrorlanuvchi jarayonlar
  1. Shartlik takrorlash operatori(while)
  2. Shartlik takrorlash operatori(do while)
  3. Takrorlash jarayonlarini boshqarish (break, continue)
 2

6

7 Massivlar bilan ishlash
  1. Bir oʻlchamli massivga maʼlumot yozish
  2. Bir oʻlchamli massivga maʼlumot olish
  3. Parametrli takrorlash operatoridan massiv uchun foydalanish
 2

7

8 Koʻp oʻlchovli massivlar bilan ishlash
  1. Koʻp massiv haqida tushuncha
  2. Koʻp oʻlchamli massivlarni yaratish va ulardan foydalanish
  3. Parametrli takrorlash operatoridan massiv uchun foydalanish
 2

8

9 Dasturlash tilida funksiya yaratish usullari
  1. Funksiya parametrlarini yaratish usullari
  2. Qiymat qaytaruvchi va qaytarmaydigan funksiyalarni yaratish usullari
  3. Funksiyalarni bosh va tana qismlarga ajratib yozish
 2

9

10 Parametrli funksiyalarni amaliyotda qoʻllash
  1. Parametrli funksiyalarga oid misollar ishlash.
  2. Qiymat qaytaruvchi funksiyalarga oid misollar ishlash.
  3. Qiymat qaytarmaydigan funksiyalarga oid misollar ishlash.
 2

10

11 Rekursiv funksiyalar bilan ishlash
  1. Rekursiv funksiyalar yaratish
  2. Ichma-ich, qoʻsh rekursiv funksiyalarni yaratish.
  3. Rekursiv funksiyalarga oid misollar ishlash.
 2

11

12 Satrlar bilan ishlash
  1. Satr turlari va eʼlon qilish.
  2. Satrlar bilan ishlash funksiyalari.
  3. Satrlarni tahlil qilish va qayta ishlash.
 2

12

13 Fayllar bilan ishlash
  1. Fayllarni ochish va yopish. Fayllardan oʻqish va yozish
  2. Fayllarni qidirish va oʻchirish
  3. Fayl xatoliklarini boshqarish
 2

13

14 Satr va fayllarga oid misollar ishlash
  1. ofstreamga oid misollar ishlash.
  2. ifstreamga oid misollar ishlash.
  3. string.h kutubxonasi oid misollar ishlash.
 2

14

15 Istisnolarni qayta ishlash (throw, try va catch).
  1. Oddiy try-catch bloklari orqali xatolarni ushlash
  2. throw operatori yordamida foydalanuvchi xatosini chiqarish.
  3. Bir nechta catch bloklarida turli tipdagi istisnolarni qayta ishlash.
 2

15

Jami 30

Seminar mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Seminar mashgʻulotlarini oʻtish nazarda tutilmagan


Laboratoruya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Laboratoruya mashgʻulotlarini oʻtish nazarda tutilmagan

6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari

№ Topshiriqlar mazmuni Pos
1 Algoritm tushunchasi va uning xossalari. Algoritmni ifodalash usullari.

1

2 Dasturlash tillari haqida umumiy maʼlumot(C#,Python,C++,Dart va boshqalar)

2

3 Kompilyator va interpretator haqida tushuncha

3

4 Virtual mashinaga asoslangan dasturlash tillari va ularning imkoniyatlari

4

5 C++ dasturlash tili imkoniyatlari va qoʻllanilish sohalari

5

6 C++ dasturlash tilida oʻzgaruvchilar bilan ishlash.

6

7 C++ dasturlash tili standartlari

7

8 C++ dasturlash tilida tarmoqlanuvchi,takrorlanuvchi va tanlash operatori

8

9 C++ dasturlash tilida funksiya va anonim funksiya

9

10 C++ dasturlash tili muhitlari

10

11 C++ dasturlash tili kompilyator dasturlari

11

12 C++ math kutubxonasi funksiyalari va unga oid misollar

12

13 C++ string kutubxonasi funksiyalari va unga oid misollar

13

14 C++ massiv va unga oid misollar

14

15 C++ fstream kutubxonasi funksiyalari

15

16 C++ stdio.h kutubxonasi funksiyalari

16

17 C++ iostream kutubxonasi funksiyalari

17

18 C++ iomanip kutubxonasi funksiyalari

18

19 C++ chrono kutubxonasi funksiyalari

19

20 C++ time.h kutubxonasi funksiyalari

20

21 C++ dasturlash tilida koʻrsatkichlar (pointers) va ularning qoʻllanilishi

21

22 C++ dasturlash tilida havolalar (references) va ularning farqi

22

23 C++ dasturlash tilida dinamik xotira bilan ishlash (new, delete operatorlari)

23

24 C++ dasturlash tilida enumeratsiyalar (enum) va ularning qoʻllanilishi

24

25 C++ dasturlash tilida fayllar bilan ishlashning amaliy misollari

25

26 C++ dasturlash tilida namespace tushunchasi va qoʻllanilishi

26

27 C++ dasturlash tilida typedef va using operatorlari

27

28 C++ dasturlash tilida makroslar va preprocessor direktivalari

28

29 C++ dasturlash tilida STL (Standard Template Library) asoslari: vector va list

29

30 C++ dasturlash tilida STL (Standard Template Library) asoslari: map va set

30

 
 

Izoh: Mustaqil taʼlim soatlarini bajarish uchun talaba berilgan mavzulardan birini tanlab taqdimot/media/yozma/vizual/dastur yoki referat (15 varoqdan kam boʻlmagan hajimda) tayyorlab himoya qiladi.

7. Foydalanilgan adabiyotlar

7.1. Asosiy adabiyotlar:

  • Moʻminov B.B. Dasturlash I. Darslik. T.: “Nihol print” OK, 2021.-280 b.
  • Moʻminov B.B. Dasturlash II. Darslik. T.: “Nihol print” OK, 2021.-604 b.
  • Страуструп Б., Тур по C++. Третье издание. пер. с англ. В.Кирюхин. 2022. -314 стр.

7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar:

  • Страуструп Б. Дизайн и эволюция С++: Пер. с англ. – М.: ДМК Пресс. – 448 с.
  • Романов Е.Л. Практикум по программированию на C++. Уч. пособие. СПб: БХВ-Петербург, Новосибирск: Изд-во НГТУ, 2004. — 432 с
  • Васильев А.Н. Самоучитель С++ с примерами и задачами. 2-е издание (переработанное). СПб.: Наука и Техника, 2012. — 480 с.

7.3. Axborot manbaalari:

  • https://metanit.com/cpp
  • https://www.w3schools.com/cpp/cpp_intro.asp
  • https://ravesli.com/uroki-cpp
  • https://purecodecpp.com
  • https://code-live.ru/tag/cpp-manual
  • https://code.visualstudio.com/docs/languages/cpp
  • http://cppstudio.com/post/213
 

Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova

8. Fanni baholash mezoni va rejasi

8.1. Talabalar bilimini baholash turlari:

Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash, Oraliq imtihon, Yakuniy imtihon.

Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi

- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi.

- Mustaqil ish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot / media / hisobot / dastur koʻranishida himoya qiladi.

- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni taqdimot / hisobot / dastur koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi.

- Davomat. Talabaning dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi..

Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (8-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan modulini dastlabki darslarida xabardor qiladi

Yakuniy imtihon (YI). Modul yakunlangandan soʻng yakuniy imtixonlar haftasida test shaklda olinadi

8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni

№ Nazorat turlari Izoh Ball Oʻtkazilish vaqti
Joriy baholash
1. Workshop Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki 5 1-14 haftalar davomida
2. Mustaqil ish Taqdimot / media / hisobot / dastur shakllarda amalga oshiriladi 10 4-14 haftalar davomida
3. Vazifa / topshiriqlar Taqdimot / hisobot / dastur koʻrinishida rasmiylashtiriladi 10 4-14 haftalar davomida
4. Davomat Talabaning dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi. 15 1-14 haftalar davomida
Jami 40  
Oraliq imtihon
1. yozma Oraliq nazorat ishigacha oʻtilgan mavzular yuzasidan 20 8-hafta
Jami 20  
Yakuniy imtihon
1. amaliy Oʻquv rejadagi mavzular yuzasidan tayyorlangan savollar boʻyicha 40 Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng
Jami 40  
Jami 100  

8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi

Baho Foiz GPA
A+ 95-100 4.5
A 90-94 4.0
B+ 80-89 3.5
B 70-79 3.0
C+ 65-69 2.5
C 60-64 2.0
F 0-59 0
 

Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (fail), akademik qarzdor hisoblanadi.

Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.

Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:

a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa
  • fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa
  • fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa
  • fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa
  • berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa
  • konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa
  • mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa
  • fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa
  • fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa
  • tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa

b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa
  • fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa
  • fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa
  • fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa
  • fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa
  • fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa
  • fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa

c) qoniqarli (C, C+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa
  • fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa
  • bayon qilish ravon boʻlmasa
  • fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
  • fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa

d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:

  • fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa
  • fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa
  • fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa
  • fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa
  • fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa
  • fanni bilmasa

9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar

1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi

2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi

3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas

4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi

5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno

6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi

7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi

10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot

Mualliflar:

Abduvoxidov Murodjon Komilovich

Olimov Muslimbek Ulugʻbek oʻgʻli

Abdumalikov Abduqodir Abdugaffor oʻgʻli

Mahmudov Muhamadxon Nuralixon oʻgʻli

Yangi muallif qoʻshish

Elektron pochta: info@murodjon.uz
ochilov92@list.ru
abduqodircoder@gmail.com
email.fiery@gmail.com
Tashkilot va kafedra: Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Kompyuter injiniringi va raqamli texnologiyalar kafedrasi
Taqrizchilar:

N.Kabulov - Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Kafedra mudiri

S.Ibragimov - Andijon davlat texnika instituti, Dotsent

Yangi taqrizchi qoʻshish

Talabalarni erkin qabul qilish kuni: Payshanba-Juma, soat 15.00 – 17.00, _______-xona

 

Sillabus Universitet Kengashining 2025-yil ___ avgustdagi 01-sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.

 

Sillabus «Kompyuter injiniringi va raqamli texnologiyalar» kafedrasining 2025-yil ___ avgustdagi 01-sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.

       

(imzo)

Gʻ.Xolbutayev

Akademik ishlar departamenti boshligʻi

(imzo)

S.Dadabayev

Fakultet dekani

(imzo)

N.Kabulov

Kafedra mudiri

(imzo)

M.Abduvoxidov

Fan oʻqituvchisi
       

(imzo)

M.Olimov

Fan oʻqituvchisi
       

(imzo)

A.Abdumalikov

Fan oʻqituvchisi
       

(imzo)

M.Mahmudov

Fan oʻqituvchisi