JOY

«Tasdiqlayman»
Akademik ishlar boʻyicha prorektor
I.Mamajanov
________________________
«____»________________ 2025-yil

 

Hind-yevropa tilshunosligi tarixi

fani boʻyicha sillabus

1. Umumiy maʼlumotlar

Akademik daraja magistratura Taʼlim yoʻnalishi 70230101-Lingvistika (roman-german tillari) 
Oʻqish davomiyligi (yil) 2 Kursi 1
Semestr 2-semestr
Fan nomi Hind-yevropa tilshunosligi tarixi Fan kodi HYTT 2.01
Taʼlim shakli kunduzgi Fan turi tanlov
Fan tili oʻzbek Modulning davomiyligi 15 hafta
Taʼlim tili oʻzbek
Fanga ajratilgan kredit ECTS:    5    Baholash shakli JB: amaliy topshiriqlar
OI: test
YI: yozma
Ajratilgan akademik soat hajmi 150 Auditoriya soatlari taqsimoti maʼr sem
60
(aud) 		90
(must)		 30 30

2. Fan maqsadi

magistr talabalarga tilshunоslik fanining qadimgi Hindiston, Gretsiya, Misr, XVI asrga kelib Yevropa, XX asrda Amerika kabi davlatlarda rivojlanishi toʻgʻrisidagi amaliy va nazariy bilimlarini takomillashtirish hamda egallangan bilim, koʻnikma, malakalarini kasbiy va ilmiy faoliyatda erkin qoʻllay olishlarini taʼminlashdir.

3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar

1. Tilshunoslik (TILSHI 1104)

4. Taʼlim natijalari

Fanni oʻzlashtirish davomida talaba:

4.1. Bilimlar jihatidan:

  • til va nutq, til tizimi, til birliklari (fonema, morfema, leksema, gap) haqida tushunchalar;
  • tilning ijtimoiy vazifalari, til va tafakkur munosabati;
  • tilshunoslikning asosiy yoʻnalishlari (struktur, tarixiy, qiyosiy, sotsiolingvistik va b. );
  • qiyosiy-tarixiy metod mohiyati, genealogik klassifikatsiya tushunchasi;
  • til oilalari, ularning shakllanishi va qarindosh tillarni aniqlash mezonlari;
  • til taraqqiyotida fonetik, morfologik va leksik oʻzgarishlarning sabablari;
  • hind-yevropa tillar oilasining tarkibi va asosiy tarmoqlari;
  • hind-yevropa dastlabki vatani va xalqlarning tarqalish jarayoni;
  • hind-yevropa tillarining tarixiy rivoji, soʻz oʻzlashmalari va kontakt hodisalari;
  • har bir tarmoqda kuzatilgan muhim fonetik qonuniyatlar (masalan, grimm qonuni, verner qonuni va b. );
  • oʻzbek tili (turkiy tillar oilasi) va hind-yevropa tillarining qiyosiy-struktur jihatdan farqlari va umumiyliklarini bilishi kerak

4.2. Malaka jihatidan:

4.3. Koʻnikma jihatidan:

  • hind-yevropa tilshunosligi tarixi fani nimani tadqiq qilishini tushunib oladi ;
  • qadimgi hind, misr tilshunosligi vakillarining gʻoyalariniini anglaydi ;
  • qiyosiy-tarixiy metoddan foydalanishni biladi ;
  • neytralizatsiyani tavsiflaydi ;
  • monosemantik va polisemantik soʻzlarni farqlaydi ;
  • oppozitsiyanini tasvirlab beradi ;
  • transformatsion usullarni bilib oladi ;
  • tipologiya turlarini oʻrganadi koʻnikmaga ega boʻlishi kerak

5. Fan mazmuni

5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni

№ Mavzu va reja soatlar hajmi Pos
1 Qadimgi davrda tilshunoslik haqida maʼlumot 
  1. XIX asrgacha boʻlgan tilshunoslik
  2. Qadimgi asrlarda tilshunoslik
  3. Qadimgi hind tilshunosligi
  4. Qadimgi grеk tilshunosligi
 2

1

2 Qiyosiy-tarixiy metodning paydo boʻlishi 
  1. XVI-XVIII asrlarda tillarning qarindoshlik muammosi
  2. Qiyosiy-tarixiy mеtodning yaratilishi
  3. Gеrman tillari undoshlarining birinchi oʻtishi (siljishi)
 2

2

3 XIX asrning oʻrtalarida qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning yangi bosqichga koʻtarilishi 
  1. Qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning rivojlanish omillari
  2. XIX asr oʻrtalarida yangi bosqichning boshlanishi
  3. Neogrammatiklar maktabining paydo boʻlishi va uning ahamiyati
  4. Qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning boshqa yoʻnalishlarga taʼsiri
 2

3

4 XIX asrning oxiri va XX asrning boshlarida Rossiyada lingvistik maktablarning paydo boʻlishi 
  1. Rossiyada qiyosiy-tarixiy tilshunoslik anʼanalari
  2. Moskva lingvistik maktabi
  3. Qozon lingvistik maktabi
  4. Peterburg (Sankt-Peterburg) tilshunoslik maktabi
  5. Rossiya tilshunoslik maktablarining umumiy ahamiyati
 2

4

5 Praga lingvistik maktabi 
  1. Praga lingvistik maktabining tashkil topishi
  2. Praga maktabining asosiy gʻoyalari
  3. Praga maktabining yutuqlari
  4. Praga maktabining jahon tilshunosligiga taʼsiri
 2

5

6 Kapеngagеn strukturalizmi 
  1. Kopengagen lingvistik maktabining tashkil topishi
  2. Asosiy nazariy gʻoyalar
  3. Kopengagen maktabining tilshunoslikdagi oʻrni
  4. Kopengagen strukturalizmining jahon tilshunosligiga taʼsiri
 2

6

7 Oppozitsiyalarning neytrallashuvi 
  1. Oppozitsiya tushunchasi
  2. Neytrallashuv mohiyati
  3. Neytrallashuvning fonologik va funksional ahamiyati
 2

7

8 Tilshunoslikda Sapir-Uorf gipotezasi 
  1. Sapir–Uorf gipotezasining kelib chiqishi
  2. B. Uorf gipotezasining asosiy mazmuni
  3. Sapir–Uorf gipotezasiga munosabatlar
  4. Gipotezaning ahamiyati
 2

8

9 L. Blumfildning lingvistik qarashlari 
  1. Blumfild tilshunosligining shakllanishi
  2. Blumfildning asosiy ilmiy qarashlari
  3. Asosiy ilmiy asarlari va gʻoyalari
  4. Blumfild tilshunosligining xususiyatlari
  5. Blumfild gʻoyalarining taʼsiri
 2

9

10 Amerika tilshunosligi 
  1. Amerika tilshunosligining rivojlanish bosqichlari
  2. Frans Boas va E. Sapirning ilmiy merosi
  3. L. Blumfild va Amerika strukturalizmi
  4. Amerika tilshunosligining jahon faniga taʼsiri
 2

10

11 XX asrning 30-yillari oxirida deskriptiv lingvistikaning paydo boʻlishi 
  1. Deskriptiv lingvistikaning vujudga kelish sabablari
  2. Deskriptiv lingvistikaning asoschilari va vakillari
  3. Deskriptiv lingvistikaning asosiy tamoyillari
  4. Deskriptiv tilshunoslikning ilmiy xususiyatlari
  5. Deskriptiv lingvistikaning ahamiyati va taʼsiri
 2

11

12 Tilni tadqiq qilishning zamonaviy metodlari 
  1. Tilni oʻrganish metodlarining umumiy tasnifi
  2. Kognitiv lingvistika metodlari
  3. Funksional va pragmatik metodlar
  4. Sotsiolingvistik va psixolingvistik metodlar
  5. Kompyuter va korpus lingvistikasi metodlari
  6. Interdisiplinar (tarmoqlararo) yondashuvlar
 2

12

13 Lingvistik va nolingvistik tipologiya 
  1. Tipologiya tushunchasi va uning rivojlanish bosqichlari
  2. Lingvistik tipologiya
  3. Lingvistik tipologiyaning asosiy metodlari
  4. Nolingvistik tipologiya
  5. Lingvistik va nolingvistik tipologiyaning oʻzaro aloqasi
  6. Tipologik tadqiqotlarning amaliy ahamiyati
 2

13

14 Hind-yevropa tillarining geniologik tasnifi 
  1. Hind-yevropa tillari oilasining shakllanishi
  2. Hind-yevropa tillarining asosiy tarmoqlari
  3. Genealogik tasnifning mezonlari
  4. Hind-yevropa tillarining oʻzaro aloqasi va farqlari
  5. Hind-yevropa tillarining tadqiqi va zamonaviy ahamiyati
 2

14

15 Hind-yevropa tillarining tipologik tasnifi 
  1. Til tipologiyasi tushunchasi
  2. Hind-yevropa tillarining morfologik tipologiyasi
  3. Sintaktik tipologiya
  4. Fonologik tipologiya
  5. Leksik-semantik tipologiya
  6. Tipologik va genealogik tasniflarning oʻzaro munosabati
  7. Hind-yevropa tillarining tipologik oʻrni va zamonaviy tadqiqotlar
 2

15

Jami 30

amaliy mashgʻulotlar uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda amaliy mashgʻulotlarni oʻtish nazarda tutilmagan


5.2. Seminar mashgʻulotlari mazmuni

№ Mavzu va reja soatlar hajmi Pos
1 Qadimgi Hind va Grek tilshunosligi. 
  1. XIX asrgacha boʻlgan tilshunoslik
  2. Qadimgi asrlarda tilshunoslik
  3. Qadimgi hind tilshunosligi
  4. Qadimgi grеk tilshunosligi
 2

1

2 XVI-XVIII asrlar Yevropa tilshunosligi. 
  1. Qiyosiy-tarixiy mеtodning paydo boʻlishi
  2. XVI-XVIII asrlarda tillarning qarindoshlik muammosi
  3. Qiyosiy-tarixiy mеtodning yaratilishi
  4. Gеrman tillari undoshlarining birinchi oʻtishi (siljishi)
 2

2

3 XIX asrning oʻrtalarida qiyosiy-tarixiy tilshunoslik. 
  1. Qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning shakllanishi va umumiy maqsadi
  2. XVIII asr oxiri – XIX asr boshidagi tilshunoslik muhitiga qisqacha nazar
  3. Qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning yuzaga kelish sabablari
  4. Hind-yevropa tillarining oʻrganilishi va Sanscritning kashf etilishi
  5. Tillar oʻrtasidagi oʻxshashliklarni ilmiy asosda izohlash zarurati
  6. XIX asr oʻrtalarida qiyosiy-tarixiy yoʻnalishning rivojlanish bosqichlari
  7. Mashhur vakillar va ularning hissasi
 2

3

4 Tilshunoslikda psixologik oqimning paydo boʻlishi 
  1. Yevropada psixologik oqimning paydo boʻlishi
  2. Psixologik oqimning namoyondalari
  3. Tilga ruhiy hodisa sifatida qarash
 2

4

5 Asos til tushunchasi. 
  1. Asos til tushunchasi
  2. Asos tilning mohiyati
  3. Asos tilni aniqlashda qoʻllaniladigan usullar
  4. Fonetik rekonstruksiya:
  5. Morfologik va leksik tahlil:
 2

5

6 V. fon. Gumboldtning lingvistik qarashlari. 
  1. Asos til tushunchasi
  2. Asos tilning mohiyati
  3. Asos tilni aniqlashda qoʻllaniladigan usullar
  4. Fonetik rekonstruksiya:
  5. Morfologik va leksik tahlil:
 2

6

7 A. Shleyxer boʻyicha tillarning tipologik tasnifi. 
  1. A. Shleycherning til haqidagi nazariy qarashlari
  2. Shleycher boʻyicha tillarning morfologik (tipologik) tasnifi
  3. Shleycher tipologiyasining asosiy belgilarini tavsiflash
  4. A. Shleycherning tipologik tasnifining ilmiy ahamiyati
  5. Shleycher nazariyasiga tanqidiy yondashuvlar
  6. A. Shleycher gʻoyalarining keyingi rivoji
 2

7

8 Moskva lingvistik maktabining paydo boʻlishi. 
  1. Moskva lingvistik maktabining shakllanish bosqichlari
  2. F. F. Fortunatovning lingvistik qarashlari
  3. Moskva maktabi olimlarining ilmiy faoliyati
  4. Moskva maktabining ilmiy tamoyillari
  5. Moskva lingvistik maktabining Peterburg (Qozon) maktabi bilan farqi
  6. Moskva maktabining keyingi taʼsiri
 2

8

9 Qozon lingvistik maktabining paydo boʻlishi va uning namoyondalari. 
  1. XIX asr oxiri – XX asr boshlarida Rossiyada tilshunoslik fanining rivojlanish
  2. jarayoni
  3. Qozon lingvistik maktabining tashkil topish bosqichlari
  4. Qozon maktabining asoschisi — I. A. Boduen de Kurtene
  5. Qozon maktabining asosiy ilmiy yoʻnalishlari
  6. Qozon lingvistik maktabining namoyondalar
  7. Qozon maktabining Moskva maktabidan farqi
  8. Qozon lingvistik maktabining jahon tilshunosligiga taʼsiri
 2

9

10 Neytralizatsiya. 
  1. Fonologiya va strukturaviy tilshunoslikda oppozitsiya tushunchasining oʻrni
  2. Neytralizatsiya masalasining dolzarbligi
  3. Atamaning paydo boʻlishi va umumiy maʼnosi
  4. Oppozitsiya tushunchasi
  5. Neytralizatsiya tushunchasi
  6. Neytralizatsiya va arxisema (arxifonema)
  7. Neytralizatsiya va fonologik tahlil
  8. Neytralizatsiyaning strukturaviy tilshunoslikdagi oʻrni
 2

10

11 Amerika lingvistikasi. 
  1. Amerika strukturalizmining shakllanishi
  2. Amerika lingvistikasining asosiy tamoyillari
  3. Amerika lingvistikasining jahon tilshunosligidagi oʻrni
  4. Amerika lingvistikasining shakllanish bosqichlari
  5. Amerika strukturalizmining shakllanishi
  6. Amerika lingvistikasining asosiy tamoyillari
  7. Amerika lingvistik maktablarining vakillari
  8. Deskriptiv lingvistika
  9. Amerika lingvistikasining keyingi bosqichlari
  10. Amerika lingvistikasining jahon tilshunosligiga taʼsiri
 2

11

12 Distributiv tahlil va uning turlari. 
  1. XX asr oʻrtalarida Amerika lingvistikasida yangi tahlil metodlarining paydo boʻlishi
  2. Deskriptiv va struktural lingvistika doirasida distributiv tahlilning oʻrni
  3. “Distributsiya” va “distributiv tahlil” tushunchalari
  4. Distributiv tahlilning asosiy tamoyillari
  5. Distributiv tahlilning maqsadi va vazifalari
  6. Distributsiya turlari
  7. Distributiv tahlilning amaliy qoʻllanilishi
  8. Distributiv tahlilning afzalliklari va cheklanishlari
  9. Distributiv tahlilning zamonaviy talqinlari
 2

12

13 Transformatsion metod va uning turlari. 
  1. XX asrning oʻrtalarida lingvistika fanida yangi tahlil metodlarining paydo boʻlishi
  2. Transformatsion metodning yuzaga kelish sabablari
  3. Noam Chomsky nomi bilan bogʻliq generativ grammatika nazariyasining ahamiyati
  4. Transformatsion metodning mohiyati
  5. Transformatsion metodning shakllanish tarixi
  6. Transformatsion metodning asosiy tamoyillari
  7. Transformatsion metodning turlari
  8. Transformatsion metodning qoʻllanish sohalari
  9. Zamonaviy lingvistikada transformatsion metod
 2

13

14 Hind-yevropa tillarining geneologik tasnifi 
  1. Hind-yevropa tillari oilasining shakllanishi
  2. Hind-yevropa tillarining asosiy tarmoqlari
  3. Genealogik tasnifning mezonlari
  4. Hind-yevropa tillarining oʻzaro aloqasi va farqlari
  5. Hind-yevropa tillarining tadqiqi va zamonaviy ahamiyati
 2

14

15 Tillarning morfologik tasnifi 
  1. Til tipologiyasi tushunchasi
  2. Hind-yevropa tillarining morfologik tipologiyasi
  3. Sintaktik tipologiya
  4. Fonologik tipologiya
  5. Leksik-semantik tipologiya
  6. Tipologik va genealogik tasniflarning oʻzaro munosabati
  7. Hind-yevropa tillarining tipologik oʻrni va zamonaviy tadqiqotlar
 2

15

Jami 30

laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda laboratoriya mashgʻulotlarini oʻtish nazarda tutilmagan

6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari

№ Topshiriqlar mazmuni Pos
1 Qadimgi Hind tilshunosligi 

1

2 Qadimgi Grek tilshunosligi 

2

3 Qadimgi Misr tilshunosligi 

3

4 Qadimgi Rim tilshunosligi 

4

5 Qiyosiy-tarixiy metodning paydo boʻlishi 

5

6 Shumerlar lugʻatining yaratilishi 

6

7 Sanskrit yodnomalarining oʻrganilishi 

7

8 “Por-royal” grammatikasining yozilishi 

8

9 Tilning paydo boʻlishiga boʻlgan qiziqishning boshlanishi 

9

10 “Rossiya grammatikasi”ning yozilishi 

10

11 XVI-XVIII asrlarda tillarning qarindoshlik muammosini oʻrganish masalasi 

11

12 Tillarni Iosif Yustus Skaliger va F. Sassetti tomonidan guruhlanishi 

12

13 Qiyosiy-tarixiy metod asoschilari 

13

14 XIX asrning oʻrtalarida qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning yangi bosqichga koʻtarilishi 

14

15 A. Shleyxer boʻicha tillarning tipologik tasnifi 

15

16 Asos til tushunchasi 

16

17 Otto Shreder taʼlimoti 

17

18 Tilshunoslikda psixologik oqimning paydo boʻlishi 

18

19 Soʻz maʼnosi masalasi 

19

20 XIX asrning oxiri va XX asrning boshlarida Rossiyada lingvistik maktablarning paydo boʻlishi 

20

21 Praga linvistik maktabi 

21

22 Amerika tilshosligi asoschilari 

22

23 Lingvistik tipologiya 

23

24 Nolingvistik tipologiya 

24

25 Tasviriy metod 

25

26 Formal tipologiya 

26

27 Semantik tipologiya 

27

28 Til yaruslarining oʻzaro aloqasiga koʻra fonologik va fonetik tipologiya 

28

29 Til yaruslarining oʻzaro aloqasiga koʻra morfologik tipologiya 

29

30 Til yaruslarining oʻzaro aloqasiga koʻra leksik tipologiya 

30

31 Hozirgi zamon hind-yevropa tillarining geneologik tasnifi 

31

32 Hozirgi zamon hind-yevropa tillarining tipologik va areal tasnifi 

32

33 R. Rask va uning tilshunoslikka qoʻshgan hissasi 

33

34 F. Bopp va uning tilshunoslikka qoʻshgan hissasi 

34

35 F. Dits va uning tilshunoslikka qoʻshgan hissasi 

35

36 A. Shleyxer va uning tilshunoslikka qoʻshgan hissasi 

36

37 Qadimgi Gretsiyada analogistlar maktabi 

37

38 Qadimgi Gretsiyada anamolistlar maktabi 

38

39 Qadimgi Gretsiyada Aleksandriya maktabi 

39

40 M. V. Lomonosov va uning “Rossiya grammatikasi” asari 

40

41 Umumiy grammatika” yoki “Por-Royal” grammatikasi 

41

42 Ya. Grimm va uning tilshunoslikka qoʻshgan hissasi 

42

43 Boduen de Kurtene va uning tilshunoslikka qoʻshgan hissasi 

43

44 A. A. Potebnya psixologizm oqimining namoyondasi sifatida 

44

45 V. Gumboldtning til antinomiyasi 

45

 
 

Izoh: Ishlar yozma yoki elektron shaklda tayyorlanadi (Word, PDF, PowerPoint). Talaba tayyorlagan ishni belgilangan muddatda topshiradi va ogʻzaki yoki yozma tarzda himoya qiladi. Talabalar fan boʻyicha mustaqil ishni loyiha ishi, keys-stadi yoki media koʻrinishida topshirishadilar.

7. Foydalanilgan adabiyotlar

7.1. Asosiy adabiyotlar:

  1. Расторгуева T. A. Очерки по исторической грамматике английского языка: Учеб. пособие для ин-тов и фак. иностр. яз. — М.: Высш. шк., 1989. - 160 с      
  2. Генидзе Н. К., Барташова О. А. История лингвистических учений: сравнительно-историческое языкознание и младограмматизм: учебное пособие /– СПб.: СПбГЭУ, 2016. – 32 с      
  3. Мейё А. Введение в сравнительное изучение индоевропейских языков. – М., 1933. – 510 с      
  4. Vositov V. A. Hind-yevropa tilshunosligi tarixi. – Andijon: STEP BY STEP PRINT, 2024. – 91 b      

7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar:

  1. Мирзиёев Ш. М. Эркин ва фаровон демократик Ўзбекистон давлатини биргаликда барпо этамиз. Тошкент, “Ўзбекистон” НМИУ, 2017. – 29 б      
  2. Мирзиёев Ш. М. Қонун устуворлиги ва инсон манфаатларини таъминлаш юрт тараққиёти ва халқ фаровонлигининг гарови. “Ўзбекистон” НМИУ, 2017. –47 б      
  3. Мирзиёев Ш. М. Буюк келажагимизни мард ва олижаноб халқимиз билан бирга қурамиз. “Ўзбекистон” НМИУ, 2017. – 485 б      
  4. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 7 февралдаги “Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича ҳаракатлар стратегияси тўғрисида” ги ПФ-4947-сонли Фармони. Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2017 й., 6-сон, 70-модда      
  5. Мирзиёев Ш. М. Танқидий таҳлил, қатъий тартиб-интизом ва шахсий жавобгарлик – ҳар бир раҳбар фаолиятининг кундалик қоидаси бўлиши керак. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2016 йил якунлари ва 2017 йил истиқболларига бағишланган мажлисидаги Ўзбекистон Республикаси Президентининг нутқи. // Халқ сўзи газетаси. 2017 йил 16 январь, №11      
  6. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси. – Т.: Ўзбекистон, 2017. – 46 б      
  7. Nielsen H. F. The Germanic languages; Origins and Early dialectal Interrelations. University of Alabama Press. Tuscaloosa. AL. 1989      
  8. Гухман М. М. Готский язык. – М., 1957      
  9. Миронов С. Нидерландский язык. – М., 1968      
  10. Сравнительная грамматика германских языков. В 4-х томах. – М., 1959 – 1963      
  11. Дитрих Клауде. История вестготов. – СПб Изд. Группа «Евразия», 2002. – 288 с      
  12. Щукин М. Б. Готский путь. – СПб: Филологический факультет СПб. ГУ, 2005      
  13. Щукин М. Б. Готский путь. – СПб: Филологический факультет СПб. ГУ, 2005      
  14. Буданова В. П. Варварский мир эпохи Великого переселения народов - М., 2000. – 312 с      
  15. Wilhelm A. Streitberg (Hrsg) Die Gotische Bibel, Heidelberg. – 448 p      
  16. Мейе А. Основные особенности германской группы языков. – М., 2003      
  17. Пауль Г. Принципы истории языка. – М., 1960      
  18. Жирмунский В. М. Общее и германское языкознание. – Л: Наука. 1976. – 446 с      
  19. Типология германских литературных языков – М: Наука, 1976. – 249 с      
  20. Бўранов Ж. Б. Инглиз ва ўзбек тиллари қиёсий грамматикаси. – Т., 1973      
  21. Раҳимов С. Р. Тилшунослик назарияси. – Андижон, 2001      

7.3. Axborot manbaalari:

  • https://www.tdpu.uz      
  • https://www.pedagog.uz      
  • https://www.Ziyonet.uz      
  • https://www.edu.uz      
  • https://www.google.uz      
  • https://www.yahoo.uz      
 

Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova

8. Fanni baholash mezoni va rejasi

8.1. Talabalar bilimini baholash turlari:

Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash, Oraliq imtihon, Yakuniy imtihon.

Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi

- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi.

- Mustaqil ish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot / media / yozma / visual koʻranishida himoya qiladi.

- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni esse / hisobot koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi.

- Davomat. Talabaning dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.

Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (8-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fanning oraliq imtihoni test shaklida boʻlib oʻtadi

Yakuniy imtihon (YI). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtihonlar haftasida yozma shaklda olinadi

8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni

№ Nazorat turlari Izoh Ball Oʻtkazilish vaqti
Joriy baholash
1. Workshop Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki 10 2-13 haftalar davomida
2. Mustaqil ish Taqdimot / media / hisobot shakllarda amalga oshiriladi 10 4-13 haftalar davomida
3. Vazifa / topshiriqlar Esse /hisobot koʻrinishida rasmiylashtiriladi 5 4-13 haftalar davomida
4. Davomat Talabaning dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi 15 4-13 haftalar davomida
Jami 40  
Oraliq imtihon
1. test Oraliq nazorat ishigacha oʻtilgan mavzular yuzasidan 20 8-hafta
Jami 20  
Yakuniy imtihon
1. yozma Oʻquv rejadagi mavzular yuzasidan tayyorlangan savollar boʻyicha 40 Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng
Jami 40  
Jami 100  

8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi

Baho Foiz GPA
A+ 95-100 4.5
A 90-94 4.0
B+ 80-89 3.5
B 70-79 3.0
C+ 65-69 2.5
C 60-64 2.0
F 0-59 0
 

Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (fail), akademik qarzdor hisoblanadi.

Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.

Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:

a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa
  • fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa
  • fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa
  • fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa
  • berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa
  • konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa
  • mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa
  • fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa
  • fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa
  • tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa

b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa
  • fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa
  • fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa
  • fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa
  • fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa
  • fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa
  • fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa

c) qoniqarli (C, C+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa
  • fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa
  • bayon qilish ravon boʻlmasa
  • fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
  • fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa

d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:

  • fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa
  • fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa
  • fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa
  • fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa
  • fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa
  • fanni bilmasa

9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar

1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi

2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi

3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas

4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi

5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno

6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi

7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi

10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot

Mualliflar:

Vositov Volijon Abduvaxobovich

Yangi muallif qoʻshish

Elektron pochta: 4496109@mail.ru
Tashkilot va kafedra: Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Ingliz filiologiyasi kafedrasi
Taqrizchilar:

G.Ibragimova - Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Dotsent

M.Abduvaliyev - Andijon davlat chet tillar instituti, Professor

Yangi taqrizchi qoʻshish

Talabalarni erkin qabul qilish kuni: Payshanba-Juma soat 15:00 – 18:00, ______ – xona.

 

Sillabus Universitet Kengashining 2025-yil ___ avgustdagi 01-sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.

 

Sillabus «Ingliz filiologiyasi» kafedrasining 2025-yil ___ avgustdagi 01-sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.

 
 
 
       

(imzo)

G.Xolbutayev

Akademik ishlar departament boshligʻi

(imzo)

S.Dadabayev

Fakultet dekani

(IT va ijtimoiy-gumanitar)

(imzo)

D.Egamnazarova

Kafedra mudiri

(imzo)

V.Vositov

Fan oʻqituvchisi