JOY

«Tasdiqlayman»
Akademik ishlar boʻyicha prorektor
I.Mamajanov
________________________
«____»________________ 2025-yil

 

Etnologiya

fani boʻyicha sillabus

1. Umumiy maʼlumotlar

Akademik daraja bakalavr Taʼlim yoʻnalishi 60220300-Tarix 
Oʻqish davomiyligi (yil) 4 Kursi 1
Semestr 2-semestr
Fan nomi Etnologiya Fan kodi ET 1204
Taʼlim shakli kunduzgi Fan turi majburiy
Fan tili oʻzbek Modulning davomiyligi 15 hafta
Taʼlim tili oʻzbek
Fanga ajratilgan kredit ECTS:    4    Baholash shakli JB: amaliy topshiriqlar
OI: ogʻzaki
YI: ogʻzaki
Ajratilgan akademik soat hajmi 120 Auditoriya soatlari taqsimoti maʼr amal
48
(aud) 		72
(must)		 24 24

2. Fan maqsadi

tarix yoʻnalishida taʼlim olayotgan talabalarga etnologiyaning eng muhim masalalari va muammolari hamda zamonaviy tadqiqot uslublari toʻgʻrisida zaruriy dastlabki bilimlarni berishdan iborat.

3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar

1. Oʻzbekiston tarixi (UZ11234527)

2. Arxeologiya (АR1105)

3. Jahon tarixi (JT 11234527)

4. Taʼlim natijalari

Fanni oʻzlashtirish davomida talaba:

4.1. Bilimlar jihatidan:

  • Etnologiya fanining maqsad va vazifalari, moddiy va maʼnaviy madaniyat, xoʻjalik xususiyatlar, etno-madaniy jarayonlar, gʻoyaviy qarashlar masalalari va ularning taraqqiyot bosqichlari, ulardan ilmiy maqsadlarda foydalanishni bilishi kerakni bilishi kerak

4.2. Malaka jihatidan:

4.3. Koʻnikma jihatidan:

  • Talaba tarixiy maʼlumotlarni ilmiylik, tarixiylik, xolislik asosida oʻrganish. Muzey ashyolari va internet maʼlumotlarni, arxeologik va etnologik manbalarni mustaqil tadqiq qilish, oʻrganish koʻnikmalariga ega boʻlishi kerak koʻnikmaga ega boʻlishi kerak

5. Fan mazmuni

5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni

№ Mavzu va reja soatlar hajmi Pos
1 Dunyo xalqlari klassifikatsiyasi 
  1. Geografik klassifikatsiya. Tarixiy-etnologik viloyatlar. «Irqlar»
  2. Til klassifikatsiyasi. Etnos va til munosabatlari
  3. Din etnos madaniyatining muhim omili sifatida
  4. Hoʻjalik-madaniy tiplar (HMT)
 4

1

2 Avstraliya, okeaniya xalqlari 
  1. Avstraliya va Okeaniya aholisining etnogenezi va etnik tarixi
  2. Avstraliya va Tasmaniya xalqlari
  3. Yangi Gvineya papuaslari
  4. Melaneziya xalqlari
 2

2

3 Osiyo xalqlari aholisi etnologiyasi 
  1. Osiyo qitʼasi xalqlariga oid umumiy maʼlumotlar
  2. Gʻarbiy (Old) Osiyo xalqlarining etnogenezi va etnik tarixi
  3. Janubiy va Janubiy – Sharqiy Osiyo xalqlarining etnogenezi va etnik tarixi
  4. Markaziy va Sharqiy Osiyo xalqlarining etnogenezi va etnik tarixi
 4

3

4 Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston xalqlari 
  1. Oʻrta Osiyo xalqlarining etnogenezi va etnik tarixi
  2. Aholining anʼanaviy xoʻjaligi
  3. Chorvachilik va dehqonchilikning vujudga kelishi
  4. Hunarmandchilik va ularning turlari
  5. Anʼanaviy kiyimlar va taomlar
 4

4

5 Afrika xalqlari etnologiyasi 
  1. Afrikaning geografik holati. Qitʼaning antropogenezi
  2. Afrika qitʼasining etnik tarixi. Dastlabki davlatlar
  3. Lingvistik klassifiksiya. Asosiy til oilalari
  4. Afrika aholisining zamonaviy holati
 2

5

6 Amerika xalqlari 
  1. Amerika xalqlari etnik tarixi
  2. Shimoliy Amerika xalqlari
  3. Amerika aholisining xoʻjalik madaniy tiplari
  4. Din va diniy tasavvurlar
 2

6

7 Yevropa xalqlari 
  1. Yevropa xalqlarining etnik tarixi va shakllanishi
  2. Til klassifikatsiyasi
  3. Yevropa aholisining xoʻjaligi va moddiy madaniyati
 2

7

8 Etnologiyaga kirish va uning tarixi 
  1. Etnologiyaning fani predmeti, shakllanishi va metodlari
  2. Etnogenez va etnik tarix muammolari
  3. Etnologiyaning asosiy yoʻnalishlari ya maktablari
  4. Hozirgi davrda etnologiya fani oldida turgan muammolar va ularni hal qilish yoʻllari
  5. Dunyo aholisining geografik va antropologik klassifikatsiyasi
 4

8

Jami 24

5.2. Amaliy mashgʻulotlar mazmuni

№ Mavzu va reja soatlar hajmi Pos
1 Osiyo xalqlari aholisi etnologiyasi. 
  1. Osiyo qitʼasi xalqlariga oid umumiy maʼlumotlar
  2. Gʻarbiy (Old) Osiyo xalqlarining etnogenezi va etnik tarixi
  3. Janubiy va Janubiy – Sharqiy Osiyo xalqlarining etnogenezi va etnik tarixi
  4. Markaziy va Sharqiy Osiyo xalqlarining etnogenezi va etnik tarixi
 4

1

2 Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston xalqlari. 
  1. Oʻrta Osiyo xalqlarining etnogenezi va etnik tarixi
  2. Aholining anʼanaviy xoʻjaligi
  3. Chorvachilik va dehqonchilikning vujudga kelishi
  4. Hunarmandchilik va ularning turlari
  5. Anʼanaviy kiyimlar va taomlar
 4

2

3 Afrika xalqlari etnologiyasi 
  1. Afrikaning geografik holati. Qitʼaning antropogenezi
  2. Afrika qitʼasining etnik tarixi. Dastlabki davlatlar
  3. Lingvistik klassifiksiya. Asosiy til oilalari
  4. Afrika aholisining zamonaviy holati
 2

3

4 Amerika xalqlari 
  1. Amerika xalqlari etnik tarixi
  2. Shimoliy Amerika xalqlari
  3. Amerika aholisining xoʻjalik madaniy tiplari
  4. Din va diniy tasavvurlar
 2

4

5 Yevropa xalqlari 
  1. Yevropa xalqlarining etnik tarixi va shakllanishi
  2. Til klassifikatsiyasi
  3. Yevropa aholisining xoʻjaligi va moddiy madaniyati
 2

5

6 Etnologiyaga kirish va uning tarixi. 
  1. Etnologiyaning fani predmeti, shakllanishi va metodlari
  2. Etnogenez va etnik tarix muammolari
  3. Etnologiyaning asosiy yoʻnalishlari ya maktablari
  4. Hozirgi davrda etnologiya fani oldida turgan muammolar va ularni hal qilish yoʻllari
  5. Dunyo aholisining geografik va antropologik klassifikatsiyasi
 4

6

7 Dunyo xalqlari klassifikatsiyasi 
  1. Geografik klassifikatsiya. Tarixiy-etnologik viloyatlar. «Irqlar»
  2. Til klassifikatsiyasi. Etnos va til munosabatlari
  3. Din etnos madaniyatining muhim omili sifatida
  4. Hoʻjalik-madaniy tiplar (HMT)
 4

7

8 Avstraliya, okeaniya xalqlari 
  1. Avstraliya va Okeaniya aholisining etnogenezi va etnik tarixi
  2. Avstraliya va Tasmaniya xalqlari
  3. Yangi Gvineya papuaslari
  4. Melaneziya xalqlari
 2

8

Jami 24

seminar mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda seminar mashgʻulotlarini oʻtish nazarda tutilmagan


laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda laboratoriya mashgʻulotlarini oʻtish nazarda tutilmagan

6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari

№ Topshiriqlar mazmuni Pos
1 Bir hudud etnofrafiyasi (talabalarning oʻzlari yashaydigan hududi etnografiyasi boʻyicha esse) 

1

2 Maxsus adabiyot tahlili (seminar mavzulari orasidan tanlangan ixtiyoriy mavzuga oid maxsus adabiyot tahlili) 

2

3 Maʼnaviy madaniyatdagi transformatsiyalar (xalqlarning urf-odatlari va marosimlarida roʻy bergan oʻzgarishlar xususida referat tayyorlash) 

3

4 Moddiy madaniyatdagi transformatsiyalar (uy-joylar boʻyicha) 

4

5 Moddiy madaniyatdagi transformatsiyalar (kiyim-kechaklar boʻyicha) 

5

6 Moddiy madaniyatdagi transformatsiyalar (taomlar boʻyicha) 

6

7 Etnologiyadagi zamonaviy yoʻnalishlar 

7

 
 

Izoh: Talabalar auditoriyada olgan nazariy bilimlarini mustahkamlash va seminar mashgʻulotlarini bajarish koʻnikmasini hosil qilish uchun mustaqil taʼlim tizimiga asoslanib mustaqil ish bajaradilar. Bunda ular asosiy va qoʻshimcha adabiyotlarni oʻrganib hamda Internet saytlaridan foydalanib referatlar va ilmiy dokladlar tayyorlaydilar, seminar mashgʻulot mavzusiga doir uy vazifalarini bajaradilar.

7. Foydalanilgan adabiyotlar

7.1. Asosiy adabiyotlar:

  1. Salimov. T. U. Jahon xalqlari etnologiyasi. Oʻquv qoʻllanma. Toshkent. “Donishmand ziyosi” 2020      
  2. Ashirov A. A. Atadjanov SH. Etnologiya. Oʻquv qoʻllanma. Toshkent: “Iqtisod-moliya” 2008      

7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar:

  1. Миpзиёeв. Ш. М. Ҳозирги замон ва Янги Ўзбекистон. – Тошкент: Oʻzbekiston, 2024      
  2. Mirziyoyev, Sh. M. Yangi Oʻzbekistonda erkin va faravon yashaylik. 5 jild. – Toshkent: Oʻzbekiston, 2023      
  3. Миpзиёeв. Ш. М. Янги Ўзбекистонда тараққиёт стратегияси асосида демократик ислоҳотлар йўлини қатъий давом эттирамиз. 6-жилд. – Тошкент: Oʻzbekiston, 2023      
  4. Doniyorov. A. X. Markaziy Osiyo xalqlari tarixshunosligi – Toshkent: NIF MSH, 2021. – 470 b      
  5. Doniyorov A. X. va boshqalar, Markaziy Osiyo xalqlari etnologiyasi. – Toshkent: NIF MSH, 2021. – 282 b      
  6. Salimov T. U. Jahon xalqlari etnologiyasi. – Toshkent: VNESHINVESTPROM, 2019. – 344 b      
  7. Narziyev N. N. Tarixiy antropologiya. – Toshkent: Innovatsion rivojlanish nashriyot-matbaa uyi, 2020. – 179 b      
  8. Ethnography for a data-saturated world (Materialising the Digital). – Manchester: Manchester University Press, 2018. – 296 p      
  9. Jabborov. I. M. Jahon xalqlari etnologiyasi asoslari. – Toshkent: Oʻqituvchi, 2008      
  10. Jabborov. I. M. Oʻzbek xalqi etnografiyasi. – Toshkent: Oʻqituvchi, 1994      
  11. Этнология. Учебник. Под. ред. Г. Е. Маркова и В. В. Пименова – Москва, 1994      

7.3. Axborot manbaalari:

  • https://namdu.uz/media/Books/pdf/2024/06/26/NamDU-ARM-8450-Jahon_xalqlari_etnologiyasi.pdf      
  • https://www.ssoar.info/ssoar/bitstream/handle/document/93208/ssoar-2024-burger_et_al-The_Multi-Sided_Ethnographer_Living_the.pdf?sequence=1＆isAllowed=y＆lnkname=ssoar-2024-burger_et_al-The_Multi-Sided_Ethnographer_Living_the.pdf      
 

Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova

8. Fanni baholash mezoni va rejasi

8.1. Talabalar bilimini baholash turlari:

Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash, Oraliq imtihon, Yakuniy imtihon.

Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi

- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi.

- Mustaqil ish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot / media / hisobot koʻrinishida himoya qiladi.

- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni taqdimot / hisobot koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi.

- Davomat. Talabaning dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.

Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (8-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan semestrining dastlabki darslarida xabardor qiladi

Yakuniy imtihon (YI). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtihonlar haftasida ogʻzaki shaklda olinadi

8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni

№ Nazorat turlari Izoh Ball Oʻtkazilish vaqti
Joriy baholash
1. Workshop Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki 5 3-13 haftalar davomida
2. Mustaqil ish Taqdimot / media / hisobot / shakllarda amalga oshiriladi 10 1-13 haftalar davomida
3. Vazifa / topshiriqlar Taqdimot / hisobot koʻrinishida rasmiylashtiriladi 10 1-13 haftalar davomida
4. Davomat Talabaning dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi 15 1-13 haftalar davomida
Jami 40  
Oraliq imtihon
1. ogʻzaki Oraliq nazorat ishigacha oʻtilgan mavzular yuzasidan 20 8-hafta
Jami 20  
Yakuniy imtihon
1. ogʻzaki Oʻquv rejadagi mavzular yuzasidan tayyorlangan savollar boʻyicha 40 Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng
Jami 40  
Jami 100  

8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi

Baho Foiz GPA
A+ 95-100 4.5
A 90-94 4.0
B+ 80-89 3.5
B 70-79 3.0
C+ 65-69 2.5
C 60-64 2.0
F 0-59 0
 

Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (fail), akademik qarzdor hisoblanadi.

Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.

Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:

a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa
  • fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa
  • fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa
  • fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa
  • berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa
  • konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa
  • mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa
  • fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa
  • fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa
  • tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa

b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa
  • fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa
  • fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa
  • fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa
  • fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa
  • fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa
  • fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa

c) qoniqarli (C, C+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa
  • fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa
  • bayon qilish ravon boʻlmasa
  • fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
  • fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa

d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:

  • fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa
  • fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa
  • fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa
  • fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa
  • fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa
  • fanni bilmasa

9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar

1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi

2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi

3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas

4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi

5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno

6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi

7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi

10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot

Mualliflar:

Ataxanov Rafikjon Sotvoldiyevich

Yangi muallif qoʻshish

Elektron pochta: ataxanovrafiqjon68gmail.com
Tashkilot va kafedra: Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Tarix va ijtimoiy fanlar kafedrasi
Taqrizchilar:

B.Tojibayev - Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Dotsent

U.Abdullayev - Andijon davlat texnika instituti, Professor

Yangi taqrizchi qoʻshish

Talabalarni erkin qabul qilish kuni: Chorshanba-Payshanba, soat 15:00 – 16:00, ______ – xona.

 

Sillabus Universitet Kengashining 2025-yil ___ avgustdagi 01-sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.

 

Sillabus «Tarix va ijtimoiy fanlar» kafedrasining 2025-yil ___ avgustdagi 01-sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.

 
 
 
       

(imzo)

G.Xolbutayev

Akademik ishlar departament boshligʻi

(imzo)

S.Dadabayev

Fakultet dekani

(IT va ijtimoiy-gumanitar)

(imzo)

B.Tojibayev

Kafedra mudiri

(imzo)

R.Ataxanov

Fan oʻqituvchisi