JOY

«Tasdiqlayman»
Akademik ishlar boʻyicha prorektor
I.Mamajanov
________________________
«____»________________ 2025-yil

 

Dinshunoslik

fani boʻyicha sillabus

1. Umumiy maʼlumotlar

Akademik daraja bakalavr Taʼlim yoʻnalishi 60910200-Davolash ishi 
Oʻqish davomiyligi (yil) 5 Kursi 2
Semestr 4-semestr
Fan nomi Dinshunoslik Fan kodi SOC102
Taʼlim shakli kunduzgi Fan turi majburiy
Fan tili oʻzbek Modulning davomiyligi 15 hafta
Taʼlim tili oʻzbek
Fanga ajratilgan kredit ECTS:    4    Baholash shakli JB: amaliy topshiriqlar
OI: test
YI: test
Ajratilgan akademik soat hajmi 120 Auditoriya soatlari taqsimoti maʼr sem
60
(aud) 		60
(must)		 30 30

2. Fan maqsadi

talaba-yoshlar tafakkurida dinning mazmun-mohiyati, dunyoning diniy manzarasi, diniy va falsafiy qarashlaming oʻzaro bogʻliqligi, globallashuv va diniy jaryonlari hamda zamonaviy diniy harakatlar, diniy aqidaparastlik, ekstremizm va terrorizmning davlat vajamiyat xavfsizligaga salbiy taʼsirini bilish va unga qarshi kurashishda nazariy bilimlar va amaliy koʻnikmalami shakllantirishdan iborat

3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar

1. Boshlangʻich bilimlar talab etilmaydi

4. Taʼlim natijalari

Fanni oʻzlashtirish davomida talaba:

4.1. Bilimlar jihatidan:

  • dinning mohiyati, jamiyat va shaxs hayotidagi oʻmi, dunyoviy va diniy bilimlaming mutanosibligi, din va fanning oʻzaro aloqasi, diniy taʼlim va dunyoviy taTimning maqsadlari haqida Intemet orqali amalga oshiriladigan axborot va kommunikatsiya texnologiyalarini bilishi kerakni bilishi kerak

4.2. Malaka jihatidan:

4.3. Koʻnikma jihatidan:

  • diniy talimotlaming tarixi va rivojlanish bosqishlarini oʻrganish, dinning asl mazmuni bilan uning soxta talqinlarini farqlash malakasini shakllantirish ;
  • diniy mutaassiblik va aqidaparastlikning mazmunini tushunturish va unga qarshi kurashda egallangan nazariy bilimlarni amaliy hayotda qoʻllash -ekstremizm va terrorizmning paydo boʻlish sabablarini aniqlash va uning oqibatlarini ijtimoiy-falsafiyjihatdan tahlil qilish ;
  • diniy va dunyoviy jarayonlarga tanqidiy tafakkur nuqtai nazardan yondashuvni shakllantirish koʻnikmaga ega boʻlishi kerak

5. Fan mazmuni

5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni

№ Mavzu va reja soatlar hajmi Pos
1 Islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati 
  1. l. Qurʼon, hadis, fiqh, aqida ilmlarining shakllanish tarixi. Qurʼon, sura va oyat tushunchalarining maʼnosi, qurʼonshunosliknmg shakllanishi va rivojlanishi. Qurʼoni karimdagi shifo oyatlar
  2. Hadis tushunchasining mohiyati, hadislarning turlari va tasnifi. Misvakning milklarni mustahkamlashi haqidagi hadislar
  3. Buyuk muhaddislaming hayoti va ijodi. Oʻzbekistonda hadisshunoslik rivoji
  4. Sunniylik va Shialik yoʻnalishlarining paydo boʻlishi va ular eʼtiqodidagi farqlar. Moturidiylik va ashʼariylik maktablari
  5. Kalom falsafasi. Esxatologiyaning mohiyati. qiyomat va oxirat duny
 2

1

2 Islom flqhiy maktahlari 
  1. Ilk islomiy flqhiy maktablarining shakllanish tarixi va ularning lasnifi. Hanaflya, molikiya, shofcʼiya, xanbaliya mazhablarining asosiy gʻoyalari va flqhiy dalillash mctodlari
  2. Shariat kategoriyalari: halol, mandub, muboh, makruh. harom. Qozi mahkamalarining islom huquqini taʼminlashdagi oʻrni
  3. 0ʼrta asrlarda liqh ilmining rivojlanishida Movarounnahr faqihlarining oʻrni
 2

2

3 Tasavvuf taʼlimotining Sharq madaniyatiga taʼsiri 
  1. Tasavvuf taʼlimotining shakllanish tarixi, mohiyati va asosiy gʻoyalari
  2. 2 fasavvuf taʼlimolida Qurʼondagi nafs tarbiyasi, zuhd va zohidlikka oid gʻoyalarining rivojlantirilishi. Tasavvuf taʼlimotida ilohiy ishq gʻoyasining mohiyati
  3. Ilk tasavvuf adabiyotlarining talqini Islomda avliyo tushunchasining sharhi
  4. Yusuf Hamadoniy taʼlimoti, Kubroviya, Yassaviya va Naqshbandiya tariqatlarining ijtimoiy ahamiyali. Tasawufning badiiy adabiyotga taʼsiri. Tasavvufda ruhiy tarbiya bosqichlari va maqom
  5. Zamonaviy tasavvuf tariqatlari
  6. Ruhiy tarbiyaning inson sogʻligiga taʼsiri
 2

3

4 Islom qadrivatlari va maʼrifatining hozirgi davrdagi aliamiyati 
  1. l lslom dinida ijtinroiy tenglik, adolat, bagʻrikenglik va vatanparvarlik gʻoyalarining mohiyati. Islom inson huquqlari haqida. Shariat muxofazasidagi besli qadriyat: din, hayot, aql, mulk va nasl. Islomda atrof muhitni muhofaza qilishning ustuvor yoʻnalashlari
  2. Islom dini nikoh va oilaviy munosabatlar, er-xotinning huquq va majburiyatlari haqida. Islomda ota-onalarga hurmat va farzand tarbiyasidagi
  3. 2
  4. masʼuliyat gʻoyalari. Islom dini axloqiy qadriyatlar haqida. Islomda doʻstlik, oʻzaro hurmat va sogʻlom lurmushning targʻiboti
  5. Islomda fan va taʼlim, madaniyat va san atga munosabat. Islom manbalarida tinchlik, yaxshi qoʻshnichilik va ilmmaʼrifatning talqini Islom arxitekturasi
  6. 4 Makka va Madina shaharlaridagi muqaddas qadamjolar va ibodat marosimlari. Islom dinining jahon sivilizatsiyasi rivojidagi oʻmi
 2

4

5 Yangi diniy taʼliinotlar va sektalar 
  1. 1 Yangi diniy harakatlar paydo boʻlishining sabablari va yoʻnalishlari Bahoiylik va qodiyoniylik (ahmadiylik) harakallari. Xalqaro Krishnani anglash jamoasi va baxshillochilar jamoasining maqsadlari
  2. 2 Yangi xristianlik harakatlarining yoʻnalishlari 0ʼzbekistonda faoliyati kuzatilgan norasmiy diniy jamoalaming faoliyati. Sekta tushunchasining mohiyati va unung yoʻnalishlari
  3. Cherkov va sekta faoliyatidagi farqlar
 2

5

6 Kibcr makonda din. IVIissionerlik va prozelitizmning ijtimoiv siyosiy xavfi 
  1. lKiber makon, kiber zoravonlik (cyberbullying), kiber xavfsizlik tushunchalarining mohiyati. Intemet saytlari va ijtimoiy tarmoqlarda faoliyat yurituvchi ekstremistik jamoa va shaxslaming ijtimoiy hayotga salbiy taʼsiri
  2. 2 Hozirgi davrda virtual diniy ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashda xalqaro kuchlami birlashtirishning ahamiyati
  3. 3 Missionerlik va prozelitizm tushunchasining mohiyati va rivojlanish bosqichlari. Xalqaro missionerlik tashkilotlarining faoliyati yo nahshlari, ulaming targʻibot usullari. Missioncrlik targʻboti usul va vositalarning zamonaviylashuvi
  4. 4 Diniy manipulyasiyaning inson ongiga taʼsiri. Kiber makonda missionerlik va prozelitizmning maʼnaviy barqarorlikga tahdidi hamda ulami bartaraf etishning mexanizmlari. Kibcr xavfsizlik usullari
 2

6

7 Diniy fanatizm, ekstrcmizm, fundanientalizin, terrorizmning tarixi va ularning hozirgi davrda xavfsizlikga tahdidi 
  1. l Diniy fanalizm, ekstremizm, fundamentalizmning tarixi va rivojlanish bosqichlari
  2. Markaziy Osiyo mintaqasida faoliyati kuzutilgan diniy ekstremistik harakatlaming maqsadlari. Terrorizmning mohiyati va uning shakllari. Din niqobidagi terrorizm amaliyotining oqibatlari. Xalqaro diniy terroristik guruhlar - al-Qoida, Ixvanul muslimin, ISHID, Boko xaram, tolibonlar tashkilotlarining xavfsizlikga tahdidi
  3. 0ʼzbekistonda sodir etilgan terroristik harakatlar va ulaming barqaror taraqqiyotga taʼsiri. Turkiston islom harakati, akromiylar, soxta salafiylik, vahobiylik, xizbut tahrir va nurchilik harakatlarining paydo boʻlish tarixi, ularga islom tashkilotlari va musulmon ulamolari tomonidan berilgan raddiyalar
  4. 0ʼzbekistonda radikal oqimlarga qarshi kurashning yoʻnalishlari va huquqiy asoslari
 2

7

8 0ʼzbekistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar 
  1. Sovet 0ʼzbekistonida dinga munosabatning asosiy jihatlari
  2. 0ʼzbekiston musulmonlar idorasining tashkil etilish larixi va ahamiyati Xalqaro islom sivilizatsiyasi markazi va Imom Buxoriy xalqaro ilmiy tadqiqot markazi faoliyatining maqsadi va vazifalari. Diniy tashkilotlarning zamonaviy dunyoviy meʼyorlarga moslashuvi va jamiyat barqarorligini taʼminlashdagi oʻmi
  3. 2
  4. 3 Oʻzbekiston Prezidentining BMTning 72 sessiyasida diniy bagʻrikenglik rezolyusiyasini qabul qilish haqidagi taklilining ijtimoiy siyosiy ahamiyati. 4. Dunyo mamlakatlari va Oʻzbekiston konstitutsiyasida vijdon erkinligi huquqining mohiyati. 0ʼzbekistonda vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar haqidagi qonunning qabul qilinishi tarixi va uning ahamiyati. Vijdon va eʼtiqod erkinligi tushunchalarivning taʼrifi. Diniy ta limotlaming vijdon erkinligiga munosabati
  5. Konfessiya tushunehasining mohiyati. Oʻzbekistonda faoliyat yurituvchi diniy konfessiyalaming tasnifi va confessional jarayonlaming asosiy yoʻnalishlari
  6. 5 Davlat va din munosabatlarini tartibga solishning tiplari. (Identifikalsion, separatsion va kooperatsion modellar)
 2

8

9 Xalqaro diniy tashkilotlar faoliyatining tarixi va ularning barqaror rivojlanish maqsadlariga erishishdagi ahamiyati 
  1. Xalqaro diniy tashkilotlar faoliyatining yoʻnalishlari. Islom hamkorlik tashkiloti, islom konfcrensiyasi tashkiloti, fan, taʼlim va madaniyat boʻyieha islom tashkiloti
  2. Arab davlatlari ligasining maqsadi. Islomiy banklar faoliyatining yoʻnalishlari. Global terrorizmga qarshi global hamkorlikning yoʻnalishlari
  3. BMTning global antiterror strategiyasining asosiy yoʻnalishlari: terrorizmning tarqalishiga qarshi qaratilgan ehora-tadbirlar, inson huquqlari va qonun ustuvorligiga umumiy hurmatni taʼminlash
  4. Shanxay hamkorlik tashkiloti va mintaqaviy antiterror tuzulmasi faoliyatining yoʻnalishlari
  5. 5 0ʼzbekistonning terrorizmga qarshi kurash tajribasi. 0ʼzbekistonda «Jaholatga qarshi maʼrifat» gʻoyasining diniy terrorizmga qarshi kurashdagi ahamiyati
  6. Geosiyosiy jarayonlarda din omili. Xalqaro tashkilotlaming terrorizmga qarshi kurashining barqaror taraqqiyotni ta mmlashdagi roli
 2

9

10 Dunyoviy va diniy bilimlar mutanosibligini taʼminlashning ahamiyati 
  1. Yangi Oʻzbckistonda dunyoviy va diniy ta lim va tarbiyaning yoʻnalishlari. Yangi Oʻzbekiston oliy taʼlim muassasalarida diniy (aʼlimni tashkil etishning yoshlar tarbiyasidagi ahamiyati, diniy taʼlimning gʻoyalari va usullari
  2. 0ʼz-oʻzini boshqarish organlarida (mahalla) diniy taʼlim va tarbiyani tashkil elishning ahamiyati. Ibodal va diniy marosimlaming shaxs kamolotidagi roli. Dinda axloqiy qadryatlar va meʼyorlar dialektikasi. Diniy poklaninsh - katarsisning ijtimoiy psixololgik mohiyati
  3. Raqamlashgan sivilizatsiya davrida diniy eʼtiqodni tarbiyalash va diniy matnlami oʻqishda xolislikni taʼminlashningzarurati. Diniy plyuralizm, diniy lolerantlik, bagʻrikenglikning shaxs kamoloti va eʼtiqod erkinligini laminlashdagi roli
  4. 0ʼzbekiston yoshlarining diniy manbalardagi axloqiy tarbiyaga oid gʻoyaIami oʻrganishning ahamiyati. Dunʼyoviy va diniy bilimlar mutanosibligiga erishi
 2

10

11 Dinshunoslik fanining prcdmcti, maqsadi va vazifalari 
  1. Din ijtimoiy ong shakli, turmush tarzi, tafakkur uslubi va maʼnaviy qadriyat sifatida
  2. Dinni oʻrganuvchi fan sohalari: dinshunoslik, din falsafasi, teologiya, teosofiya. Dinshunoslikning fan sifatida shakllanishi, uning predmeti, funksiyalari, kategoriyalari
  3. Dinning mohiyati. Dindorlik va taqvodorlikning oʻzaro aloqasi va farqi. Dinning strukturasi va funksiyalari
  4. Dinning turlari: polilcizm, monoteizm va genoteizm
 2

11

12 Milliy dinlar 
  1. Milliy dinlaming taʼrifi. Hindiston milliy dinlari: vedalar, upanishada, braxmanizm va hinduilik. Jaynizm va sikhizm taʼiimotlari. Xitoy milliy dinlari: konfutsizm va daosizmning mohiyati. Yaponmilliy dini sintoizmning paydo boʻlishi va rivojlanishi
  2. 2 Y; ihudiylik milliy dinining tarixi, muqaddas matnlari, teologik asoslari va marosimlari
  3. Tangrichilik eʼtiqodi va zardushtiylik taʼlimotining mohiyati. Avesto muqaddas manbasidagi gʻoyalaming tarbiyaviy aliamiyati
 2

12

13 Buddizm dini tarixi va asosiy gʻoyalari 
  1. Buddaviylikning jahon dini sifatidagi maqomi. Buddaviylikning paydo boʻlish tarixi va uning asoschisi. Tripitaka buddaviylikning muqaddas manbasi
  2. Buddabiylik talimotlarida olam va inson haqidagi gʻoyalar Maxayana, nixayana, lamaizm va dzen buddaviylik taʼlimotlari
  3. Buddaviylikning Markaziy Osiyoa kirib kelishi. Anʼanaviy buddaviylikning rivojlanishi
  4. Chan buddizmning madaniy hayotga taʼsiri. Modem buddaviylikning oʻziga xos xususiyatlari
  5. (ilobal buddaviylik va uning yoʻhalishlari. Buddabiylik goʻyalarining tarbiyaviy ahamiyati
 2

13

14 Xristian dini tarixi va asosiy gʻoyalari 
  1. 1 Xristianlikning jahon dini sifatidagi maqomi. Xristianlikning paydo boʻlishi va tarqalishi
  2. Xristianlikning muqaddas kitobi. Xristianlikning taʼlimoti, marosimlari va bayramlari
  3. Xristianlikning asosiy yoʻnalishlari: katolitsizm gʻoyalarming oʻziga xos xususiyatlari. Pravoslavlik dinining mohiyati. Protestantlik dinining shakllanishi va rivojlanishi
 2

14

15 Islom dini tarixi va mohiyati 
  1. Islom dinining paydo boʻlishidagi ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy va madaniy sharoitlar. Islomgacha boʻlgan diniy eʼtiqod va tasavvurlar
  2. Xaniflar harakati. Arabiston yarim orolidagi diniy manzara
  3. Islom dini muqaddas manbalari Tafsir ilmi Islom dini ta limoti. Islomda amallar tasnifi
  4. Movarounnahrda islom dinining tarqalishi va madrasa taʼlimi shakllanishining
 2

15

Jami 30

amaliy mashgʻulotlar uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda amaliy mashgʻulotlarni oʻtish nazarda tutilmagan


5.2. Seminar mashgʻulotlari mazmuni

№ Mavzu va reja soatlar hajmi Pos
1 Dinshunoslik fauining prcdmeti, maqsadi va vazifalari 
  1. Dindorlik va taqvodorlikning oʻzaro aloqasi va farqi
  2. Dinning slrukturasi va funksiyal ari
  3. Dinning turlari: politeizm, monoteizm va genoteizm
 2

1

2 Milliy tlinlar 
  1. 1 Jaynizm va sikhizm taʼlimotlari
  2. Daosizmning mohiyati
  3. Yahudiylik milliy dinining marosimlari
  4. Avesto muqaddas manbasidagi gʻoyalaming tarbiyaviy ahamiyati
 2

2

3 Buddaviylik dini tarixi va gʻoyalari 
  1. Buddabiylik talimotlarida olam va inson haqidagi gʻoyalar
  2. Dzen buddaviylik taʼlimotlari
  3. Chan buddizmning madaniy hayotga ta siri
  4. Modcm buddaviylikning oʻziga xos xususiyatlari. Global buddaviylik va uning yoʻhalishlari. •
  5. Buddabiylik goʻyalarining tarbiyaviy ahamiyati
 2

3

4 Xristianlik dini tarixi va gʻoyalari 1. 
  1. Xristianlikning taʼlimoti, marosimlari va bayramlari
  2. Xristianlikning asosiy yoʻnalishlari: katolitsizm gʻoyalarimng oʻziga xos xususiyatlari. Pravoslavlik dinining mohiyati. Protestantlik dinining shakllanishi va rivojlanishi
  3. Oʻzbekistonda xristian dinining tarixi va hozirgi zamon
  4. Xristian dinida inson larbiyasiga oid gʻoyalaming ijtimoiy ahamiyati
 2

4

5 Islom dini tarixi va mohiyati 
  1. 1 Xaniflar harakati. Arabiston yarim orolidagi diniy manzara
  2. Tafsir ilmi
  3. Islomda amallar tasnifi
  4. Movarounnahrda islom dinining tarqalishi va madrasa taʼlimi shakllanishining
 2

5

6 Islom dini manhalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati 
  1. I Qurʼon, hadis, fiqh, aqida ilmlarining shakllanish tarixi. Qurʼon, sura va oyat tushunehalarining maʼnosi, qurʼonshunoslikning shakllanishi va rivojlanishi. Qurʼoni karimdagi shifo oyallar
  2. Hadis tushunchasining mohiyati, hadislaming turlari va tasnifi. Misvakning milklami mustahkamlashi haqidagi hadislar
  3. Buyuk muhaddislaming hayoli va ijodi Oʻzbekistonda hadisshunoslik rivoji
  4. Sunniylik va Shialik yoʻnalishlarining paydo boʻlishi va ular eʼtiqodidagi farqlar. Moturidiylik va ashʼariylik maktablari
  5. Kalom falsafasi. Esxatologiyaning mohiyali: qiyomat va oxirat dunyosi
  6. Noanʼanaviy cʼtiqodlar: xorijiya, inuʼta/iliya. qarmatiya harakatlari
 2

6

7 Islom flqhiy maktablari 
  1. Ilk islomiy fiqhiy maktablarining shakllanish tarixi va ulaming tasnifi. Hanafiya, molikiya, shofeʼiya, xanbaliya mazhablarining asosiy gʻoyalari va fiqhiy dalillash mctodlari
  2. Shariat kategoriyalari. halol, mandub, muboh, makruh, harom. Qozi mahkamalarining islom huquqini taʼminlashdagi oʻmi
  3. Oʻrta asrlarda fiqh ilmining rivojlanishida Movarounnahr faqihlarining oʻrni
  4. Burhoniddin Margʻinoniyning “Al- Hidoya” asarining lʼiqh ilmi rivojidagi ahamiyati
 2

7

8 Tasawuf taʼlimotining Sharq madaniyatiga taʼsiri 
  1. 1 Tasavvuf taʼIimotining shakllanish tarixi, mohiyati va asosiy gʻoyalari
  2. Tasavvuf taʼlimotida Qurʼondagi nafs tarbiyasi, zuhd va zohidlikka oid gʻoyalarining rivojlantirilishi. Tasavvuf ta limotida ilohiy isliq gʻoyasining mohiyati
  3. llk tasavvuf adabiyotlarining talqini Islomda avliyo tushunchasining sharhi
  4. 4 Yusuf Hamadoniy taʼlimoti, Kubroviya, Yassaviya va Naqshbandiya tariqatlarining ijtimoiy ahamiyati. Tasavvufning badiiy adabiyotga laʼsiri. Tasawufda ruhiy tarbiya bosqichlari va maqom
  5. Zamonaviy tasavvuf tariqatlari
  6. Ruhiy tarbiyaning inson sogʻligiga ta siri
 2

8

9 Islom qadriyatlari va maʼrifatining hozirgi davrdagi ahamiyati 
  1. l lslom dinida ijtimoiy tenglik, adolat, bagʻrikenglik va vatanparvarlik gʻoyalarining mohiyati. Islom inson huquqlari haqida. Shariat muxofazasidagi besh qadriyat: din, hayot, aql, mulk va nasl. Islomda atrof muhitni muhofaza qilishning ustuvor yoʻnalashlari
  2. Islom dini nikoh va oilaviy munosabatlar, er-xotinning huquq va majburiyatlari haqida. Islomda ota-onalarga hurmat va farzand tarbiyasidagi masʼuliyat gʻoyalari. Islom dini axloqiy qadriyatlar haqida. Islomda doʻstlik, oʻzaro hurmat va sogMom turmushning targʻiboti
  3. 3 Islomda fan va taʼlim, madaniyat va sanʼatga munosabat. Islom manbalarida linchlik, yaxshi qoʻshnichilik va ilmmaʼrifatning talqini. Islom arxitekturasi
  4. Makka va Madina shaharlaridagi muqaddas qadamjolar va ibodat marosimlari
 2

9

10 Yangi diniy taʼlimotlar va scktalar 
  1. Yangi diniy harakatlar paydo boMishining sabablari va yoʻnalishlari. Bahoiylik va qodiyoniylik (ahmadiylik) harakatlari. Xalqaro Krishnani anglash jamoasi va baxshillochilar jamoasining maqsadlari
  2. Yangi xristianlik harakatlarining yoʻnalishlari. 0ʼzbekistonda faoliyati kuzatilgan norasmiy diniy jamoalaming faoliyati. Sekta tushunchasining mohiyali va unung yoʻnalishlari
  3. Cherkov va sekta faoliyatidagi farqlar
 2

10

11 Kiber makonda din. Missionerlik va prozelitizmning ijtimoiy siyosiy xavfi 
  1. IKiber makon, kibcr zoʻravonlik (cyberbullying), kibcr xavfsizlik tushunchalarining mohiyati. Intemet saytlari va ijtimoiy tarmoqlarda faoliyat yurituvchi ekstremistikjamoa va shaxslaming ijtimoiy hayotga salbiy taʼsiri
  2. Mozirgi davrda virtual diniy ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashda xalqaro kuchlami birlashtirishning ahamiyati
  3. Missionerlik va prozelitizm tushunchasining mohiyati va rivojlanish bosqichlari. Xalqaro missionerlik tashkilotlarining laoliyati yoʻnalishlari, ulaming targ ibot usullari. Missionerlik targʻboti usul va yositalammg zamonaviylashuvi
  4. Diniy manipulyasiyaning inson ongiga taʼsiri. Kiber makonda missionerlik va prozelitizmning maʼnaviy barqarorlikga tahdidi hamda ulami bartaraf etishning mexanizmlari. Kiber xavfsizlik usullari
 2

11

12 Diniy fanatizm, ekstremizm, fundamcntalizm, lcrrorizmning tarixi va ularning hozirg davrda xavfsizlikga tahdidi 
  1. 1 Diniy fanalizm, ekstrcmizm, fundamentalizmning tarixi va rivojlanish bosqichlari
  2. 2 Markaziy Osiyo mintaqasida faoliyati kuzutilgan diniy ekstremistik harakatlarning maqsadlari Terrorizmning mohiyati va uning shakllari Din niqobidagi terrorizm amaliyotining oqibatlari Xalqaro diniy terroristik guruhlar - al-Qoida, Ixvanul muslimin, ISHID, Boko xaram, tolibonlar tashkilotlarining xavfsizlikga tahdidi
  3. 0ʼzbekistonda sodir etilgan terroristik harakatlar va ulaming barqaror taraqqiyotga taʼsiri Turkiston islom harakati, akromiylar, soxta salafiylik, vahobiylik, xizbut tahrir va nurchilik harakatlarining paydo boʻlish tarixi, ularga islom tashkilotlari va musulmon ulamolari tomonidan berilgan raddiyalar
  4. 0ʼzbekistonda radikal oqimlarga qarshi kurashning yoʻnalishlari va huquqiy asoslari
 2

12

13 0ʼzbckistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar 
  1. Sovet 0ʼzbekistonida dinga munosabatning asosiy jihatlari 2 0ʼzbekiston musulmonlar idorasining tashkil etilish tarixi va ahamiyati. Xalqaro islom sivilizatsiyasi markazi va Imom Buxoriy xalqaro ilmiy tadqiqot markazi faoliyatining maqsadi va vazifalari Diniy tashkilotlaming zamonaviy dunyoviy meʼyorlarga moslashuvi va jamiyat barqarorligini taʼminlashdagi oʻmi
  2. Oʻzbekiston Prezidentining BMTning 72 sessiyasida diniy bagʻrikenglik rezolyusiyasini qabul qilish haqidagi taklifining ijtimoiy siyosiy ahamiyati
  3. Dunyo mamlakatlari va Oʻzbekiston konstitutsiyasida vijdon erkinligi huquqining mohiyati 0ʼzbekislonda vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar haqidagi qonunning qabul qilinishi tarixi va uning ahamiyati. Vijdon va eʼtiqod erkinligi tushunchalarivning taʼrifi. Diniy taMimotlaming vijdon erkinligiga munosabati
  4. 4 Konfessiya tushunehasining mohiyati. 0ʼzbekistonda faoliyat yurituvchi diniy konfcssiyalarning tasnili va conlessional jarayonlaming asosiy yoʻnalishlari
  5. DavIat va din munosabatlarini tartibga solishnin
 2

13

14 Xalqaro diniy tashkilotlar faoliyatining tarixi va ularning barqaror rivojlanish maqsadlariga erishishdagi ahamiyati 
  1. Xalqaro diniy tashkilollar faoliyatining yoʻnalishlari Islom hamkorlik tashkiloti, islom konferensiyasi tashkiloli, fan, taʼlim va madaniyat boʻyicha islom tashkiloli
  2. Arab davlatlari ligasining maqsadi. Islomiy banklar faoliyatining yoʻnalishlari. Global terrorizmga qarshi global hamkorlikning yoʻnalishlari 3 BMTning global antiterror strategiyasining asosiy yoʻnalishlari tcrrorizmning tarqalishiga qarshi qaratilgan chora-tadbirlar, inson huquqlari va qonun ustuvorligiga umumiy hurmatni taʼminlash
  3. Shanxay hamkorlik tashkiloti va mintaqaviy antiterrortuzulmasi faoliyatining yoʻnalishlari
  4. 5 0ʼzbekistonning terrorizmga qarshi kurash tajribasi. 0ʼzbekistonda «Jaholatga qarshi maʼrifat» gʻoyasining diniy terrorizmga qarshi kurashdagi ahamiyati
 2

14

15 Dunyoviy va diniy bilintlar niutanosibligini taʼminlashning ahamiyati 
  1. 1 Yangi Oʻzbckistondadunyoviy vadiniy laʼlim va tarbiyaning yoʻnalishlari Yangi 0ʼzbekiston oliy laʼlim muassasalarida diniy ta limni tashkil etishning yoshlar tarbiyasidagi ahamiyati, diniy laʼlimning gʻoyalari va usullari
  2. 2
  3. Oʻz-oʻzini boshqarish organlarida (mahalla) diniy taʼlim va tarbiyani tashkil etishning ahamiyati Ibodat va diniy marosimlaming shaxs kamolotidagi roli. Dinda axloqiy qadryatlar va meʼyorlar dialektikasi. Diniy poklaninsh - katarsisning ijtimoiy psixololgik mohiyati
  4. Raqamlashgan sivilizatsiya davrida diniy eʼtiqodni tarbiyalash va diniy matnlami oʻqishda xolislikni ta minlashningzamrati. Diniy plyuralizm, diniy tolerantlik, bag rikcnglikning shaxs kamoloti va eʼtiqod erkinligini taminlashdagi roli
  5. 4 0ʼzbekiston yoshlarining diniy manbalardagi axloqiy tarbiyaga oid gʻoyalarni oʻrganishning ahamiyati. Durvyoviy va diniy bilimlar mutanosibligiga erishishda sekulyarlashuvning oʻmi. Sekularizatsiyaning jahon dinlariga taʼsiri va barqaror taraqqiyotni taʼminlashdagi oʻmi 5. Dunyoviy hayot va diniy qadryatlaming mutanosibligiga erishishning yoshlar tarbiyasiga taʼsiri
 2

15

Jami 30

laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda laboratoriya mashgʻulotlarini oʻtish nazarda tutilmagan

6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari

№ Topshiriqlar mazmuni Pos
1 Sharq mutafakkirlarining islom dinning inson kamolotiga taʼsiri haqidagi goʻyalari” 
  1. Ni yozing

1

2 Gʻazzoliyning Tavba asari 
  1. Asarni konspektlashtirish

2

3 Imom Buxoriyning “Al-Adab al-mufrad” asari 
  1. asarini konspektlashtirish

3

4 Abu Homid Gʻazzoliyning “Mukoshafatul qulub” asari 
  1. Ni yozing

4

5 Abdulla Avloniyning komil inson haqidagi qarashlari 
  1. ni yozing

5

6 Imom Buxoriyning “Al-Adab al-mufrad” asari 
  1. Asar asosida esse tayyorlash

6

7 Gʻazzoliyning Tavba asari asosida “Din va axloq” gʻoyalari 
  1. Gʻoyalarini yozing

7

8 . Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning “Baxtiyor oila” asaridagi gʻoyala 
  1. Asaridagi gʻoyalarning ahamiyatini yozing

8

9 Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning “Baxtiyor oila” asari 
  1. Asaridagi gʻoyalarni bugungi kundagi oilaviy ajralishlar bilan qiyosiy tahlil qiling

9

10 Oila muqaddas dargoh 
  1. Mavzusida esse yozing

10

11 Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning “Baxtiyor oila” asar 
  1. Asarida islom qadriyatlarining talqini mavzusida taqdimot tayyorlang

11

12 Islom huquqshunosligida oila, nikoh, taloq, idda, ziho 
  1. Tushunchalarini taʼriflash va taqdimot tayyorlash

12

13 “Imom Buxoriy va Imom Termiziyning hadis ilmiga qoʻshgan hissalarini qiyosiy tahlili” 
  1. Mavzusida prezentatsiya tayyorlash

13

14 Mustaqillik yillarida Qurʼonning oʻzbek tiliga tarjima qilinishi va tafsirlari 
  1. taqdimot tayyorlash

14

15 Din va hurfikrlilik 
  1. Mavzusida prerzentatsiya tayyorlash

15

16 . Berdyaevning diniy hurfikrlilik haqidagi gʻoyalarini Gʻazzoliy gʻoyalari bilan qiyoslash 
  1. Qiyosiy tahlil

16

17 Islom madaniyat markazi 
  1. Islom madaniyat markazini yoriting( Toshkent)

17

18 Islomda inson huquqlari himoyasi, ijtimoiy tenglik, adolat va tolerantlik 
  1. Krossvord tuzing

18

19 Oʻzbekistonda konfessiyalararo diniy bagʻrikenglikning tarixiy tajribasi 
  1. test tuzing

19

20 Abdurauf Fitratning “Muxtasar islom tarixi” risolasi 
  1. Krossvord tuzing

20

21 Islomda inson huquq va erkinliklarini taʼminlanishining oʻziga xos jihatlari 
  1. 10 ta kazus savol tuzing

21

22 Jamiyat hayotida duyoviylik va diniylik mutanosibligi 
  1. 10 ta kazus savol tuzing

22

23 Qohira deklaratsiyasi tarixi va mazmuni 
  1. Tahliliy maqola tayyorlang

24

24 Lev Tolstoyning “Iqrornoma” asaridagi diniy eʼtiqodlar 
  1. Ni tahlil qiling

25

 
 

Izoh: Talabalar auditoriyada olgan nazariy bilimlarini mustahkamlash va seminar mashgʻulotlarini bajarish koʻnikmasini hosil qilish uchun mustaqil taʼlim tizimiga asoslanib mustaqil ish bajaradilar. Bunda ular asosiy va qo ʼshimcha adabiyotlarni o ʼrganib hamda Internet sayllaridan foydalanib referatlar va ilmiy dokladlar tayyorlaydilar, seminar mashgʻulot mavzusiga doir uy vazifalarini bajaraditar

7. Foydalanilgan adabiyotlar

7.1. Asosiy adabiyotlar:

  1. Raximdjanov D., Ernazarov O. Dinshunoslikka kirish. Oʻquv qoʻllanma. – Toshkent: “OʻFMJ” nashriyoti, 2018. – 304 b      
  2. Jalilov B. Dinlar falsafasi. Oʻquv qoʻllanma. – Toshkent: Noshir, 2019. –148 b      
  3. Muratov D., Alimova M., Karimov J. Dinshunoslik, darslik. – Toshkent: “Navroʻz” nashriyoti, 2019. – 264 b      
  4. Kamilov D. Dinshunoslik. Oʻquv qoʻllanma. – Toshkent: Lesson Press, 2021. –128 b      
  5. Shermuxamedova N. A. Diniy fanatizm fenomeni/Inson falsafasi. – Darslik. – Toshkent: Innovasiya-Ziyo, 2021. – B. 314-499      

7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar:

  1. Mirziyoyev Sh. M. Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oily bahodir. – Toshkent: Oʻzbekiston, 2019      
  2. Mirziyoyev Sh. M. Niyati ulugʻ xalqning ishi ham ulugʻ, hayoti yorugʻ va kelajagi farovon. –Toshkent: Oʻzbekiston, 2019      
  3. Rumiy J. Yetti majlis. –Toshkent: Yangi asr avlodi, 2019      
  4. Rumiy J. Masnaviy. 40 rivoyatga sharx. –Toshkent: Navruz, 2019      
  5. Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. Iymon. Hilol-nashr Toshkent 2018      
  6. Imom Moturudiy. Kitob at-Tavhid. 2025      
  7. Fotih Duman. MEN. Nasib kutub 2023      
  8. Fotih Duman. SIR (Oshiqlar oʻlmas). Nasib kutub      
  9. Al-Faqih Abu Lays as-Samarqandiy. Tanbehul gʻofilin. Toshkent 2003-2005      
  10. Tavakkal Kenjayev. Xadicha roziyallohu anho. “Cred Print Group” Toshkent 2025      
  11. Doktor Oiz Qarniy. Dunyodagi eng baxtli ayol. “Qamar media” Toshkent 2025      
  12. Doktor Oiz Qarniy. Mahzun boʻlmang. Munir nashriyoti Toshkent 2023      
  13. Ahmad Lutfiy Qozonchi. Saaodat asri qissalari. Munir nashriyoti Toshkent 2024      
  14. Zuhriddin Husniddinov. Islom ensiklopediyasi. “Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi” Davlat ilmiy nashriyoti – 2024      

7.3. Axborot manbaalari:

  • https://namdu.uz/media/Books/pdf/2024/06/21/NamDU-ARM-7109-Dinlar_falsafasi..pdf      
  • https://renessans-edu.uz/files/books/2024-11-29-16-5942_6039c46c653a4b9      
  • https://uniwork.buxdu.uz/resurs/13391_2_3987D9BBEBAB17941114C7425D231983A5DDB955.pdf      
  • https://edu.utu-ranch.uz/media/files/2024/09/03/Raximdjanov_D._A.Dinshunosl.kirish.pdf      
  • https://renessans-edu.uz/files/books/2024-11-29-10-15-23_ece9f0cfe2f77f1e3288d4aa1677fe26.pdf      
 

Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova

8. Fanni baholash mezoni va rejasi

8.1. Talabalar bilimini baholash turlari:

Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash, Oraliq imtihon, Yakuniy imtihon.

Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi

- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi.

- Mustaqil ish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot / media / yozma / visual koʻrinishida himoya qiladi.

- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni esse / hisobot koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi.

- Davomat. Talabaning dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.

Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (10-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan semestrining dastlabki darslarida xabardor qiladi

Yakuniy imtihon (YI). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtihonlar haftasida belgilangan shaklda olinadi

8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni

№ Nazorat turlari Izoh Ball Oʻtkazilish vaqti
Joriy baholash
1. Workshop Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki 5 2-14 haftalar davomida
2. Mustaqil ish Taqdimot / media / yozma / visual shakllarda amalga oshiriladi 10 4-13 haftalar davomida
3. Vazifa / topshiriqlar Esse / hisobot koʻrinishida rasmiylashtiriladi 10 4-13 haftalar davomida
4. Davomat Talabaning dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi 15 4-15 haftalar davomida
Jami 40  
Oraliq imtihon
1. test Oraliq nazorat ishigacha oʻtilgan mavzular yuzasidan 20 10-hafta
Jami 20  
Yakuniy imtihon
1. test Oʻquv rejadagi mavzular yuzasidan tayyorlangan savollar boʻyicha 40 Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng
Jami 40  
Jami 100  

8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi

Baho Foiz GPA
A+ 95-100 4.5
A 90-94 4.0
B+ 80-89 3.5
B 70-79 3.0
C+ 65-69 2.5
C 60-64 2.0
F 0-59 0
 

Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (fail), akademik qarzdor hisoblanadi.

Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.

Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:

a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa
  • fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa
  • fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa
  • fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa
  • berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa
  • konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa
  • mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa
  • fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa
  • fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa
  • tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa

b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa
  • fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa
  • fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa
  • fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa
  • fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa
  • fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa
  • fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa

c) qoniqarli (C, C+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa
  • fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa
  • bayon qilish ravon boʻlmasa
  • fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
  • fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa

d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:

  • fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa
  • fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa
  • fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa
  • fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa
  • fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa
  • fanni bilmasa

9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar

1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi

2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi

3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas

4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi

5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno

6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi

7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi

10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot

Mualliflar:

Karimova Muyassarxon Abduqayumovna

Bazarova Irodaxon Ravshanbekovna

Yangi muallif qoʻshish

Elektron pochta: karimova72@gmail.com
irodabozarova84@gamail.com
Tashkilot va kafedra: Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Tarix va ijtimoiy fanlar kafedrasi
Taqrizchilar:

R.Ataxanov - Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Dotsent

S.Yusupova - Andijon davlat pedagogika instituti, Kafedra mudiri

Yangi taqrizchi qoʻshish

Talabalarni erkin qabul qilish kuni: Chorshanba-Payshanba, soat 15:00 – 16:00, ______ – xona.

 

Sillabus Universitet Kengashining 2025-yil ___ avgustdagi 01-sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.

 

Sillabus «Tarix va ijtimoiy fanlar» kafedrasining 2025-yil ___ avgustdagi 01-sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.

 
 
 
       

(imzo)

G.Xolbutayev

Akademik ishlar departament boshligʻi

(imzo)

F.Turdiyev

Fakultet dekani

(Tibbiyot fakulteti)

(imzo)

B.Tojibayev

Kafedra mudiri

(imzo)

M.Karimova

Fan oʻqituvchisi
       

(imzo)

I.Bazarova

Fan oʻqituvchisi