JOY

«Tasdiqlayman»
Akademik ishlar boʻyicha prorektor
I.Mamajanov
________________________
«____»________________ 2025-yil

 

Zamonaviy farmatsevtikada ibn sino taʼlimoti

fani boʻyicha sillabus

1. Umumiy maʼlumotlar

Akademik daraja bakalavr Taʼlim yoʻnalishi 60910800-Farmatsiya 
Oʻqish davomiyligi (yil) 5 Kursi 2
Semestr 3-semestr
Fan nomi Zamonaviy farmatsevtikada ibn sino taʼlimoti Fan kodi ZFIST2304
Taʼlim shakli kunduzgi Fan turi majburiy
Fan tili oʻzbek Modulning davomiyligi 15 hafta
Taʼlim tili oʻzbek
Fanga ajratilgan kredit ECTS:    4    Baholash shakli JB: amaliy topshiriqlar
OI: yozma
YI: test
Ajratilgan akademik soat hajmi 120 Auditoriya soatlari taqsimoti maʼr amal
60
(aud) 		60
(must)		 30 30

2. Fan maqsadi

talabalarda nazariy bilimlar, amaliy koʻnikmalar, Ibn Sino taʼlimoti asoslariga uslubiy yondashuv hamda ilmiy dunyo qarashni shakllantirish vazifasini bajaradi.

3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar

1. Lotin tili va farmatsevtik terminologiya (LT1104)

2. Mutaxassislikka kirish (MK1204)

3. Noorganik kimyo (NK11208)

4. Organik kimyo (OK13411)

4. Taʼlim natijalari

Fanni oʻzlashtirish davomida talaba:

4.1. Bilimlar jihatidan:

  • Ibn Sino – Jahon fani taraqqiyotiga ulkan hissa qoʻshgan oʻrta osiyolik buyuk qomusiy olimligi;
  • Ibn Sinoning ilmiy ijodi va yaratilgan asari;
  • Ibn Sino merosining falsafiy, tabiiy, adabiy va tibbiy sohalarga boʻlinishi;
  • Ibn Sino tabiiy fanlarning rivojiga katta hissa qoʻshgan olimligini;
  • Ibn Sino tabobat sohasida qilgan ishlari hozirgi zamon tibbiyotiga yaqinligini;
  • Ibn Sino farmatsiyasi farmakologik tadqiqot usuliga asoslanganligini bilishi va koʻnikmalariga ega boʻlishi kerakni bilishi kerak

4.2. Malaka jihatidan:

4.3. Koʻnikma jihatidan:

  • Ibn sinonig xalq tabobatida ishlatilgan dorivor oʻsimliklarni klassifikatsiyalarini bilish ;
  • dorivor oʻsimliklarning asosiy xususiyati boʻyicha ajrata bilish ;
  • dorivor oʻsimliklarning asosiy va qoʻshimcha farmakologik taʼsirini oʻrganish ;
  • dorivor oʻsimliklar va ulardan tayyorlangan va ajratib olingan biologik faol moddalar saqlagan fitoprepartlarni aniqlay olish ;
  • fitopreparatlarni ishlatiladigan dori shakllari (damlama, qaynatma, nastoyka va b. ) shakillari toʻgʻrisida maʼlumotga ega boʻlishi ;
  • fitopreparatlarning davo taʼsirini uning kimyoviy tarkibidagi faol moddalardan kelib chiqishini bilish ;
  • yangi fitopreparatlarni tibbiyot amaliyotida oʻtkazish qoidalari va talablari toʻgʻrisida tasavvurga ega boʻlishi koʻnikmaga ega boʻlishi kerak

5. Fan mazmuni

5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni

№ Mavzu va reja soatlar hajmi Pos
1 Zamonaviy Farmatsiyada Ibn Sino taʼlimoti fani ahamiyati va turi 
  1. Ibn Sino – Jahon fani taraqqiyotiga ulkan hissa qoʻshgan oʻrta osiyolik buyuk qomusiy olim
 2

1

2 Abu Ali ibn Sinoning hayoti va faoliyati 
  1. Tib qonunlari
 2

2

3 Ibn Sino tabobat sohasida qilgan ishlari hozirgi zamon tibbiyotiga yaqinligi asoslari 
2

4

4 Inson organizmidagi aʼzolarning mizojlari 
2

5

5 Ibn Sino ilmini ilmiy jihatlari 
2

6

6 Ibn Sino taʼlimotida umumiy davolash usullari 
2

7

7 Ibn Sino xalq tabobatida ishlatgan dorivor oʻsimliklar klassifikatsiyasi. Dorivor mahsulotlarni olish va saqlash qoidalari 
2

8

8 Dorilarning taʼsir turlari va turli omillarga bogʻliqligi 
2

9

9 Markaziy nerv sistemasiga taʼsir etuvchi dorivor oʻsimlik preparatlari 
2

10

10 Yurak qon tomir tizimiga taʼsir etuvchi oʻsimlik preparatlari va ular asosida tayyorlangan dori shakllari 
2

11

11 Qon oqishini toʻxtatuvchi dorivor oʻsimliklar 
2

12

12 Meʼda – ichak va jigar faoliyatiga taʼsir etuvchi dorivor oʻsimliklar 
2

13

13 Nafas aʼzolariga taʼsir etuvchi dorivor oʻsimliklar 
2

14

14 Peshob haydovchi dorivor oʻsimliklar 
2

15

Jami 28

5.2. Amaliy mashgʻulotlar mazmuni

№ Mavzu va reja soatlar hajmi Pos
1 Zamonaviy Farmatsiyada Ibn Sino taʼlimoti fani ahamiyati va turi. 
  1. Ibn Sino – Jahon fani taraqqiyotiga ulkan hissa qoʻshgan oʻrta osiyolik buyuk qomusiy olim
 2

1

2 Abu Ali ibn Sinoning hayoti va faoliyati. 
2

2

3 Abu Ali ibn Sinoning hayoti va faoliyati. 
2

3

4 Ibn Sino tabobat sohasida qilgan ishlari hozirgi zamon tibbiyotiga yaqinligi asoslari. 
2

4

5 Inson organizmidagi aʼzolarning mizojlari. 
2

5

6 Ibn Sino ilmini ilmiy jihatlari Ibn Sino taʼlimotida kasalliklar klassifikatsiyasi. 
2

6

7 Ibn Sino taʼlimotida umumiy davolash usullari. 
2

7

8 Ibn Sino xalq tabobatida ishlatgan dorivor oʻsimliklar klassifikatsiyasi. Dorivor mahsulotlarni olish va saqlash qoidalari. 
2

8

9 Dorilarning taʼsir turlari va turli omillarga bogʻliqligi. 
2

9

10 Markaziy nerv sistemasiga taʼsir etuvchi dorivor oʻsimlik preparatlari. 
2

10

11 Yurak qon tomir tizimiga taʼsir etuvchi oʻsimlik preparatlari va ular asosida tayyorlangan dori shakllari. 
2

11

12 Qon oqishini toʻxtatuvchi dorivor oʻsimliklar. 
2

12

13 Meʼda – ichak va jigar faoliyatiga taʼsir etuvchi dorivor oʻsimliklar. 
2

13

14 Nafas aʼzolariga taʼsir etuvchi dorivor oʻsimliklar . 
2

14

15 Peshob haydovchi dorivor oʻsimliklar. 
2

15

Jami 30

seminar mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda seminar mashgʻulotlarini oʻtish nazarda tutilmagan


laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda laboratoriya mashgʻulotlarini oʻtish nazarda tutilmagan

6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari

№ Topshiriqlar mazmuni Pos
1 Ibn Sino taʼlimotida psixosomatik kasalliklar va ularni davolash. 

1

2 Ibn Sino asarlarida ichak va meʼda kasalliklariga qarshi vositalar. 

2

3 Ibn Sino taʼlimotida onalik va bolalik salomatligi. 

3

4 Ibn Sino asarlarida yogʻ va moylarning shifobaxsh ahamiyati. 

4

5 Zamonaviy farmatsevtikada Ibn Sinoning yoʻl-yoʻriqlarini tatbiq qilish masalalari. 

5

6 Ibn Sino taʼlimotida jarrohlik va ogʻriqsizlantiruvchi vositalar. 

6

7 Ibn Sino asarlarida kasalliklarning oldini olish usullari. 

7

8 Ibn Sinoning dorishunoslikdagi uslublari va ularning Yevropa tibbiyotiga taʼsiri. 

8

9 Ibn Sino asarlarida tabiiy va sunʼiy dorilar taqqoslanishi. 

9

10 XXI asr farmatsevtikasida Ibn Sino merosini qoʻllash istiqbollari. 

10

11 Ibn Sinoning “Qonun” asarida dorishunoslik ilmi. 

11

12 Ibn Sino davrida qoʻllanilgan shifobaxsh oʻsimliklar va ularning zamonaviy tadqiqi. 

12

13 Ibn Sinoning farmatsevtika taʼlimotida fitoterapiyaning oʻrni. 

13

14 Ibn Sinoning dozalash qoidalari va zamonaviy farmakologiyadagi ahamiyati. 

14

15 Ibn Sino asarlarida dorivor minerallar va ularning qoʻllanilishi. 

15

16 Ibn Sinoning “dorini tayyorlash sanʼati” haqidagi taʼlimoti. 

16

17 Ibn Sino asarlarida axloq va bioetika masalalari. 

17

18 Zamonaviy dorishunoslikda Ibn Sinoning taklif qilgan usullari. 

18

19 Ibn Sinoning dorixona amaliyotida qoʻllangan usullari. 

19

20 “Qonun” asarida dorilar klassifikatsiyasi va uning zamonaviy tizimlar bilan taqqoslanishi. 

20

21 Ibn Sino taʼlimotida individual davolash tamoyili. 

21

22 Ibn Sino asarlarida yurak-tomir kasalliklariga qarshi vositalar. 

22

23 Ibn Sino va immun tizimiga oid qarashlar. 

23

24 Ibn Sino asarlarida oʻsimlik dorilarining taʼsir mexanizmi. 

24

25 Zamonaviy fitoterapiyada Ibn Sino merosining ahamiyati. 

25

26 Ibn Sino davrida dorilarni tayyorlash texnikasi va asboblari. 

26

27 Ibn Sino taʼlimotida gigiyena va salomatlikni saqlash tamoyillari. 

27

28 Ibn Sino asarlarida qoʻllanilgan dorilarni bugungi klinik tadqiqotlar bilan taqqoslash. 

28

29 Ibn Sino taʼlimotida yuz berilgan kasalliklar va ularning davosi. 

29

30 Zamonaviy farmakopeyalarda Ibn Sino asarlaridan kiritilgan moddalar. 

30

 
 

Izoh: Talabalar fan boʻyicha mustaqil ishni loyiha ishi, kazus yoki media korinishda topshiradilar.

7. Foydalanilgan adabiyotlar

7.1. Asosiy adabiyotlar:

  1. Abu Ali ibn Sino. Tib qonunlari [3 jildli saylanma; tuzuvchilar: U. Karimov, H. Hikmatullaev]. 1, 2, 2-jild. Toshkent, 1993      
  2. Abu Ali ibn Sino. Tibbiy oʻgitlar. Toshkent, 1991      

7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar:

  1. Abu Ali ibn Sino. Tib qonunlari, 1—5 kitoblar [2-nashri|, T., 1979—1983      
  2. Abu Ali ibn Sino. Tibbiy risolalar, T., 1987      

7.3. Axborot manbaalari:

  • https://book.bsmi.uz.80.1987.pdf      
  • https://www.researchgate.net      
  • https://cyberleninka.ru      
 

Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova

8. Fanni baholash mezoni va rejasi

8.1. Talabalar bilimini baholash turlari:

Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash, Oraliq imtihon, Yakuniy imtihon.

Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi

- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi.

- Mustaqil ish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot / media / yozma koʻranishida himoya qiladi.

- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni esse / hisobot koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi.

- Davomat. Talabaning dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.

Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (10-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan semestrining dastlabki darslarida xabardor qiladi

Yakuniy imtihon (YI). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtihonlar haftasida belgilangan shaklda olinadi

8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni

№ Nazorat turlari Izoh Ball Oʻtkazilish vaqti
Joriy baholash
1. Workshop Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki 5 2-13 haftalar davomida
2. Mustaqil ish Taqdimot / media / hisobot shakllarda amalga oshiriladi 10 4-14 haftalar davomida
3. Vazifa / topshiriqlar Taqdimot / hisobot koʻrinishida rasmiylashtiriladi 10 2-14 haftalar davomida
4. Davomat Talabaning dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi 15 1-13 haftalar davomida
Jami 40  
Oraliq imtihon
1. yozma Oraliq nazorat ishigacha oʻtilgan mavzular yuzasidan 20 10-hafta
Jami 20  
Yakuniy imtihon
1. test Oʻquv rejadagi mavzular yuzasidan tayyorlangan savollar boʻyicha 40 Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng
Jami 40  
Jami 100  

8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi

Baho Foiz GPA
A+ 95-100 4.5
A 90-94 4.0
B+ 80-89 3.5
B 70-79 3.0
C+ 65-69 2.5
C 60-64 2.0
F 0-59 0
 

Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (fail), akademik qarzdor hisoblanadi.

Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.

Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:

a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa
  • fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa
  • fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa
  • fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa
  • berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa
  • konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa
  • mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa
  • fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa
  • fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa
  • tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa

b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa
  • fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa
  • fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa
  • fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa
  • fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa
  • fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa
  • fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa

c) qoniqarli (C, C+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa
  • fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa
  • bayon qilish ravon boʻlmasa
  • fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
  • fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa

d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:

  • fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa
  • fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa
  • fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa
  • fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa
  • fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa
  • fanni bilmasa

9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar

1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi

2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi

3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas

4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi

5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno

6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi

7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi

10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot

Mualliflar:

Abduxamidova Zuxraxon Javlonbek qizi

Yangi muallif qoʻshish

Elektron pochta: z.j.abduxamidova@gmail.com
Tashkilot va kafedra: Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Biologik kimyo va farmatsevtika kafedrasi
Taqrizchilar:

G.Mamatisakova - Andijon davlat tibbiyot instituti, Katta oʻqituvchi

S.Usmonova - Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Kafedra mudiri

Yangi taqrizchi qoʻshish

Talabalarni erkin qabul qilish kuni: Chorshanba-Payshanba, soat 15:00 – 16:00, ______ – xona.

 

Sillabus Universitet Kengashining 2025-yil ___ avgustdagi 01-sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.

 

Sillabus «Biologik kimyo va farmatsevtika» kafedrasining 2025-yil ___ avgustdagi 01-sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.

 
 
 
       

(imzo)

G.Xolbutayev

Akademik ishlar departament boshligʻi

(imzo)

F.Turdiyev

Fakultet dekani

(Tibbiyot fakulteti)

(imzo)

S.Saidobbozov

Kafedra mudiri

(imzo)

Z.Abduxamidova

Fan oʻqituvchisi