JOY

«Tasdiqlayman»
Akademik ishlar boʻyicha prorektor
I.Mamajanov
________________________
«____»________________ 2025-yil

 

Risklarni boshqarish

fani boʻyicha sillabus

1. Umumiy maʼlumotlar

Akademik daraja bakalavr Taʼlim yoʻnalishi 60410500-Moliya va moliyaviy texnologiyalar 
Oʻqish davomiyligi (yil) 4 Kursi 2
Semestr 4-semestr
Fan nomi Risklarni boshqarish Fan kodi FIN204s
Taʼlim shakli kunduzgi Fan turi majburiy
Fan tili oʻzbek Modulning davomiyligi 15 hafta
Taʼlim tili oʻzbek
Fanga ajratilgan kredit ECTS:    5    Baholash shakli JB: amaliy topshiriqlar
OI: yozma
YI: test
Ajratilgan akademik soat hajmi 150 Auditoriya soatlari taqsimoti maʼr amal
60
(aud) 		90
(must)		 30 30

2. Fan maqsadi

risklarni baholash usullari va aktivlarni himoya qilishni taʼminlaydigan bir qator strategiyalarni qanday amalga oshirish haqida bilib olish. Korxona aktivlari, zaif jihatlari , tahdidlar va xavflar oʻrtasidagi bogʻliqlikni oʻrganish.

3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar

1. Iqtisodiy talimotlar tarixi (Econ101)

2. Makroiqtisodiyot (Econ103)

4. Taʼlim natijalari

Fanni oʻzlashtirish davomida talaba:

4.1. Bilimlar jihatidan:

  • Risklar togrisida tasavvurga ega bolish;
  • Iqtisodiy risklar va zazarlarni tushunushlari;
  • Korxona aktivlari, zaif jihatlari , tahdidlar va xavflar oʻrtasidagi bogʻliqlikni oʻrganish;
  • Risklarni boshqarishni bilishlari kerakni bilishi kerak

4.2. Malaka jihatidan:

4.3. Koʻnikma jihatidan:

  • Shuningdek, sohadagi bir qator dolzarb amaliy tadqiqotlar oʻrganish orqali, hozirgi kelajakdagi kasbiy faoliyatda toʻgʻridan-toʻgʻri qoʻllanilishi mumkin boʻlgan xavf-xatarlarni modellashtirish va biznesning uzluksizligini rejalashtirish bilan bogʻliq koʻnikmalar ega boʻlishadi koʻnikmaga ega boʻlishi kerak

5. Fan mazmuni

5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni

№ Mavzu va reja soatlar hajmi Pos
1 “Risklarni boshqarish” faniga kirish. Riskning mohiyati va oʻziga xos xususiyatlari 
  1. “Risklarni boshqarish” fanining predmeti va iqtisodiy fanlar tizimida tutgan oʻrni
  2. “Risklarning boshqarish” fanining maqsadi va vazifalari
  3. Risk kategoriyasining iqtisodiy mohiyati va mazmuni
  4. Risklarni boshqarish tizimining tarkibiy elementlari
 4

1

2 Risklarni boshqarishning nazariy asoslari 
  1. Risklarni boshqarishning asosiy tamoyillari
  2. Risk tushunchasi va terminlariga nazariy yondashuv
  3. Risklarni boshqarishning asosiy xususiyatlari
 4

2

3 Risklarni boshqarish konsepsiyasi 
  1. Risk, ehtimollik va noaniqlik: asosiy tushunchalar
  2. Riskning shakllanishi va omillari
  3. Risk turlari va ularning tasniflanishi
  4. Korxonalarda risklarni samarali boshqarish va uning kelib chiqish sabablarini oʻrganish
 4

3

4 Risklarni boshqarish strategiyasi 
  1. Risklarni boshqarish strategiyasining mohiyati
  2. Risklarni boshqarish strategiyasi turlari
  3. Risklarni boshqarish strategiyasining asosiy yoʻnalishlari va vazifalari
  4. Risklarni boshqarish siyosatining asosiy shakllari
  5. Risklarni taktik boshqarish
 4

4

5 Risklarni boshqarish evolyusiyasi va boshqaruv jarayoni 
  1. Risk menejmenti evolyusiyasi
  2. Risk menejmenti tizimini tashkil etish
  3. Risk boshqaruvi jarayonini aniqlash, tahlil qilish va oldini olish chora- tadbirlarini ishlab chiqish
 2

5

6 Tadbirkorlik faoliyatida risklarni tasniflash 
  1. Risklarni tasniflashning zarurligi
  2. Risklarni yuzaga kelish sohasi boʻyicha tasniflash
  3. Risklarni amal qilish davri boʻyicha tasniflash
  4. Iqtisodiy risklar va zararlar
  5. Tadbirkorlik risklari - risklarning maxsus toifasi sifatida
 4

6

7 Risk va noaniqlik sharoitida boshqaruv qarorlarini qabul qilish 
  1. Boshqaruv qarorlari tushunchasi va mohiyati
  2. Boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish, qabul qilish va ijro etish tartibi
  3. Risk zonalari va noaniqlik vaziyatlari
  4. Risk-menejmenti tizimida boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish va qabul qilish usullari
 4

7

8 Risklarni boshqarish usullari va insturmentlari 
  1. Risklarni boshqarish usullarining tasnifi
  2. Risklardan qochish
  3. Riskni kamaytirish. Ajratish va diversifikatsiyalash
  4. Risklarni oʻtkazish
  5. Risklarni ushlab qolish
 4

8

Jami 30

5.2. Amaliy mashgʻulotlar mazmuni

№ Mavzu va reja soatlar hajmi Pos
1 “Risklarni boshqarish” faniga kirish. Riskning mohiyati va oʻziga xos xususiyatlari 
  1. “Risklarni boshqarish” fanining predmeti va iqtisodiy fanlar tizimida tutgan oʻrni
  2. “Risklarning boshqarish” fanining maqsadi va vazifalari
  3. Risk kategoriyasining iqtisodiy mohiyati va mazmuni
  4. Risklarni boshqarish tizimining tarkibiy elementlari
 4

1

2 Risklarni boshqarishning nazariy asoslari 
  1. Risklarni boshqarishning asosiy tamoyillari
  2. Risk tushunchasi va terminlariga nazariy yondashuv
  3. Risklarni boshqarishning asosiy xususiyatlari
 4

2

3 Risklarni boshqarish konsepsiyasi 
  1. Risk, ehtimollik va noaniqlik: asosiy tushunchalar
  2. Riskning shakllanishi va omillari
  3. Risk turlari va ularning tasniflanishi
  4. Korxonalarda risklarni samarali boshqarish va uning kelib chiqish sabablarini oʻrganish
 4

3

4 Risklarni boshqarish strategiyasi 
  1. Risklarni boshqarish strategiyasining mohiyati
  2. Risklarni boshqarish strategiyasi turlari
  3. Risklarni boshqarish strategiyasining asosiy yoʻnalishlari va vazifalari
  4. Risklarni boshqarish siyosatining asosiy shakllari
  5. Risklarni taktik boshqarish
 4

4

5 Risklarni boshqarish evolyusiyasi va boshqaruv jarayoni 
  1. Risk menejmenti evolyusiyasi
  2. Risk menejmenti tizimini tashkil etish
  3. Risk boshqaruvi jarayonini aniqlash, tahlil qilish va oldini olish chora- tadbirlarini ishlab chiqish
 2

5

6 Tadbirkorlik faoliyatida risklarni tasniflash 
  1. Risklarni tasniflashning zarurligi
  2. Risklarni yuzaga kelish sohasi boʻyicha tasniflash
  3. Risklarni amal qilish davri boʻyicha tasniflash
  4. Iqtisodiy risklar va zararlar
  5. Tadbirkorlik risklari - risklarning maxsus toifasi sifatida
 4

6

7 Risk va noaniqlik sharoitida boshqaruv qarorlarini qabul qilish 
  1. Boshqaruv qarorlari tushunchasi va mohiyati
  2. Boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish, qabul qilish va ijro etish tartibi
  3. Risk zonalari va noaniqlik vaziyatlari
  4. Risk-menejmenti tizimida boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish va qabul qilish usullari
 4

7

8 Risklarni boshqarish usullari va insturmentlari 
  1. Risklarni boshqarish usullarining tasnifi
  2. Risklardan qochish
  3. Riskni kamaytirish. Ajratish va diversifikatsiyalash
  4. Risklarni oʻtkazish
  5. Risklarni ushlab qolish
 4

8

Jami 30

seminar mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda seminar mashgʻulotlarini oʻtish nazarda tutilmagan


laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda laboratoriya mashgʻulotlarini oʻtish nazarda tutilmagan

6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari

№ Topshiriqlar mazmuni Pos
1 Risk tushunchasi, risk turlari, identifikatsiya usullari, test 
  1. Risk tushunchasi, risk turlari, identifikatsiya usullari, test

1

2 Risk tahlili va baholash metodlari, boshqarish jarayoni 
  1. Risk tahlili va baholash metodlari, boshqarish jarayoni

2

3 Risklarni kamaytirish strategiyalari, 
  1. Risklarni kamaytirish strategiyalari,

3

4 Real hayotdagi risklarni boshqarish, baholash, muhokama 
  1. Real hayotdagi risklarni boshqarish, baholash, muhokama

4

5 Risk monitoring 
  1. Risk monitoring

5

6 Risk kommunikatsiyasi, boshqarish strategiyalari, real holatlar 
  1. Risk kommunikatsiyasi, boshqarish strategiyalari, real holatlar

6

7 IT texnologiyalari, risk baholash, monitoring 
  1. IT texnologiyalari, risk baholash, monitoring

7

8 Yakuniy test, loyiha taqdimoti, umumiy takrorlash 
  1. Yakuniy test, loyiha taqdimoti, umumiy takrorlash

8

 
 

Izoh: prezentatsiya, keyslar, doklad, guruh loyihalar, referatlar tayyorlash

7. Foydalanilgan adabiyotlar

7.1. Asosiy adabiyotlar:

  1. Tuxtabayev J. Sh., Ergashev A. X. Risklarni boshqarish. Oʻquv qoʻllanma. 2021      
  2. Mishkin F. Financial Markets and Institutions. 2018      
  3. Hopkin P. Fundamentals of risk management. 2022      

7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar:

  1. Glendon, I., Sharon G. Clarke. (2016). Human safety and Risk management. 3rd Edition      
  2. Maxkamova. M. A, Ziyayeva. D. S. lar, “Korporativ risklarni boshqarish” (2020)      
  3. Xodjamuratova. G. Y, “Risklarni boshqarish”(2021)      

7.3. Axborot manbaalari:

  • https://Unilibrary.uz      
  • https://en.wikipedia.org/wiki/E-commerce      
 

Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova

8. Fanni baholash mezoni va rejasi

8.1. Talabalar bilimini baholash turlari:

Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash, Oraliq imtihon, Yakuniy imtihon.

Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi

- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi.

- Mustaqil ish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot / media / hisobot / dastur koʻranishida himoya qiladi.

- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni taqdimot / hisobot / dastur koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi.

- Davomat. Talabaning dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.

Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (8-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan semestrining dastlabki darslarida xabardor qiladi

Yakuniy imtihon (YI). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtihonlar haftasida belgilangan shaklda olinadi

8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni

№ Nazorat turlari Izoh Ball Oʻtkazilish vaqti
Joriy baholash
1. Workshop Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki 5 2-13 haftalar davomida
2. Mustaqil ish Taqdimot / media / hisobot / dastur shakllarda amalga oshiriladi 10 4-13 haftalar davomida
3. Vazifa / topshiriqlar Taqdimot / hisobot / dastur koʻrinishida rasmiylashtiriladi 10 4-13 haftalar davomida
4. Davomat Talabaning dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi 15 1-15 haftalar davomida
Jami 40  
Oraliq imtihon
1. yozma Oraliq nazorat ishigacha oʻtilgan mavzular yuzasidan 20 8-hafta
Jami 20  
Yakuniy imtihon
1. test Oʻquv rejadagi mavzular yuzasidan tayyorlangan savollar boʻyicha 40 Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng
Jami 40  
Jami 100  

8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi

Baho Foiz GPA
A+ 95-100 4.5
A 90-94 4.0
B+ 80-89 3.5
B 70-79 3.0
C+ 65-69 2.5
C 60-64 2.0
F 0-59 0
 

Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (fail), akademik qarzdor hisoblanadi.

Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.

Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:

a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa
  • fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa
  • fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa
  • fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa
  • berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa
  • konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa
  • mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa
  • fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa
  • fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa
  • tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa

b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa
  • fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa
  • fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa
  • fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa
  • fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa
  • fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa
  • fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa

c) qoniqarli (C, C+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa
  • fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa
  • bayon qilish ravon boʻlmasa
  • fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
  • fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa

d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:

  • fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa
  • fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa
  • fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa
  • fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa
  • fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa
  • fanni bilmasa

9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar

1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi

2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi

3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas

4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi

5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno

6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi

7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi

10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot

Mualliflar:

Usmonov Shokirjon Aliyevich

Yangi muallif qoʻshish

Elektron pochta: Usmonovshokirjon38@gmail.com
Tashkilot va kafedra: Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Iqtisodiyot va moliya kafedrasi
Taqrizchilar:

S.Maxmudov - Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Professor

A.Mamajonov - Andijon qishloq xoʻjaligi va agrotehnologiyalar instituti, Kafedra mudiri

Yangi taqrizchi qoʻshish

Talabalarni erkin qabul qilish kuni: Chorshanba-Juma, soat 15:00 – 18:00, ______ – xona.

 

Sillabus Universitet Kengashining 2025-yil ___ avgustdagi 01-sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.

 

Sillabus «Iqtisodiyot va moliya» kafedrasining 2025-yil ___ avgustdagi 01-sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.

 
 
 
       

(imzo)

G.Xolbutayev

Akademik ishlar departament boshligʻi

(imzo)

B.Kurbonov

Fakultet dekani

(Iqtisodiyot va pedagogika fakulteti)

(imzo)

I.Mitillayev

Kafedra mudiri

(imzo)

Sh.Usmonov

Fan oʻqituvchisi