JOY

«Tasdiqlayman»
Akademik ishlar boʻyicha prorektor
I.Mamajanov
________________________
«____»________________ 2025-yil

 

Moliya bozorlari va institutlari

fani boʻyicha sillabus

1. Umumiy maʼlumotlar

Akademik daraja bakalavr Taʼlim yoʻnalishi 60410500-Moliya va moliyaviy texnologiyalar 
Oʻqish davomiyligi (yil) 4 Kursi 2
Semestr 3-semestr
Fan nomi Moliya bozorlari va institutlari Fan kodi FIN201s
Taʼlim shakli kunduzgi Fan turi majburiy
Fan tili oʻzbek Modulning davomiyligi 15 hafta
Taʼlim tili oʻzbek
Fanga ajratilgan kredit ECTS:    5    Baholash shakli JB: amaliy topshiriqlar
OI: yozma
YI: ogʻzaki
Ajratilgan akademik soat hajmi 150 Auditoriya soatlari taqsimoti maʼr sem
60
(aud) 		90
(must)		 30 30

2. Fan maqsadi

talabalarga moliyaviy bozorlar va institutlar fanining mohiyatini tushinish va moliyaviy xizmatlar, mamlakatlarning moliyaviy siyosati va boshqaruv usullari haqida bilimlariga ega boʻlish.

3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar

1. Mikroiqtisodiyot (ECON102)

2. Makroiqtisodiyot (ECON103)

4. Taʼlim natijalari

Fanni oʻzlashtirish davomida talaba:

4.1. Bilimlar jihatidan:

  • Moliyaviy bozorlar va institutlarining globallashuvi haqida tasavurga ega bolishi;
  • Foiz stavkasiga taʼsir qiluvchi omillar togrisida bilimga ega bolishi;
  • Birlamchi va ikkilamchi aksiya bozorlari ajrata olishlari;
  • Valyuta bozorlari bilan bogʻliq xavf-xatarlarni anglashlari;
  • Qarz qimmatli qogʻozlar turlarini bilishini bilishi kerak

4.2. Malaka jihatidan:

4.3. Koʻnikma jihatidan:

  • Bazaviy va hosilaviy qimmatli qogʻozlarini anglashlari ;
  • Ipoteka bozori va uning ahamiyatini tushunishi ;
  • Tijorat banklari aktiv va passiv operatsiyalari haqida malumotga ega bolishi ;
  • tashkiliy-huquqiy hamda institutsional xususiyatlarini inobatga olgan holda vaziyatlarni toʻgʻri modellashtirishni bilishi kerak koʻnikmaga ega boʻlishi kerak

5. Fan mazmuni

5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni

№ Mavzu va reja soatlar hajmi Pos
1 Moliya bozori va institutlari faniga kirish va iqtisodiyotdagi orni 
  1. Moliya bozorlari va moliya institutlarini oʻrganishning ahamiyati
  2. Moliyaviy bozorlar va institutlarining globallashuvi
 4

1

2 Moliya bozori turlari va moliyalashtirish manbalari 
  1. Ssuda bozori
  2. Valyuta bozori
  3. Fond bozori va qimmatli qogozlar bozori
  4. Muqobil moliyalashtirish manbalari
 4

2

3 Moliya bozolarini tartibga solish 
  1. Markaziy banklar va monetar siyosat
  2. Fond bozori regulyatorlari
  3. Tartibga solish siyosatni amalga oshirishdagi oʻrni
 4

3

4 Moliya bozori aktivlari (instrumentlari) 
  1. Pul, kredit va valyuta
  2. Qimmatli qogʻozlar tavsifi
  3. Deriviyativ aktivlar
  4. Obligatsiyalar
 4

4

5 Moliyaviy piramidalar va moliya bozoridagi firibgarliklar 
  1. Moliyaviy piramidalar
  2. Moliya bozoridagi firibgarliklar
 2

5

6 Moliya bozorining tahlili 
  1. Fundamental tahlil
  2. Texnik tahlili
  3. Moliyaviy savodhonlik
 2

6

7 Valyutalar bozori 
  1. Xalqaro valyuta bozori
  2. Valyutalar kursi
  3. Valyuta bozorlari bilan bogʻliq xavf-xatarlar
 2

7

8 Fond birjalari va fond bozori ishtirokchilari 
  1. Brokerlar va moliyaviy bozor institutlari
  2. Bozorni tashkil qilivchilar
  3. Fond bozori va uning ahamiyati
 2

8

9 Tijorat banklari 
  1. Tijorat banklari tarixi va banklar haqida umimiy tushuncha
  2. Tijorat banklari aktiv va passiv operatsiyalari
  3. Tijorat banklarining qimmatli qogʻozlar bilan operatsiyalari
  4. Tijorat banklarini tartibga solish
 2

9

10 Moliya bozori risklari va ularni boshqarish 
  1. Risklar haqida tushuncha
  2. Risklarning turlari
  3. Risklarni boshqarish
 2

10

11 Aktsiyalar turlari 
  1. IPO lar va SPOlar
  2. Mayda aksiyalar (Penny stock) va Yirik aksiyalar
  3. Aktsiyalarni bolinishi va konsalidatsiyalari
 2

11

Jami 30

amaliy mashgʻulotlar uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda amaliy mashgʻulotlarni oʻtish nazarda tutilmagan


5.2. Seminar mashgʻulotlari mazmuni

№ Mavzu va reja soatlar hajmi Pos
1 Moliya bozori va institutlari faniga kirish va iqtisodiyotdagi orni. 
  1. Moliya bozorlari va moliya institutlarini oʻrganishning ahamiyati
  2. Moliyaviy bozorlar va institutlarining globallashuvi
 2

1

2 Moliya bozori turlari va moliyalashtirish manbalari 
  1. Ssuda bozori
  2. Valyuta bozori
  3. Qimmatli qogʻozlar bozori
 2

2

3 Moliya institutlari asoslari 
  1. Moliya institutlarining iqtisodiyotdagi oʻrni
  2. Xalqaro moliya institutlari
  3. Moliyaviy inqirozlar: sabablar va oqibatlar
 2

3

4 Moliyaviy piramidalar va moliya bozoridagi firibgarliklar 
  1. Moliyaviy piramidalar
  2. Moliya bozoridagi firibgarliklar
 2

4

5 Moliya bozori aktivlari (instrumentlari). 
  1. Pul, kredit va valyuta
  2. Qimmatli qogʻozlar tavsifi
  3. Hosilaviy aktivlar
  4. Qimmatli qogʻozlar hayotiy sikli
 2

5

6 Moliya bozorining tahlili 
  1. Fundamental tahlil
  2. Tehnik tahlil
  3. Moliyaviy savodhonlik
 2

6

7 Aksiyalar bozori. 
  1. Aksiyalar bozori qimmatli qogʻozlari
  2. Birlamchi va ikkilamchi aksiya bozorlari
  3. Aksiya bozori ishtirokchilari
  4. Aksiyalar fundamental va texnik tahlili
 2

7

8 Valyutalar bozori. 
  1. Xalqaro valyuta bozori-Forex
  2. Valyutalar kursi
  3. Valyuta bozorlari bilan bogʻliq xavf-xatarlar
 2

8

9 Fond va valyuta bozorlari savdo terminallari. 
  1. Brokerlik tashkilotlarini tanlash va hisob raqam ochish
  2. Aksiyalarni sotib olish va sotish
  3. Uzoq muddatli va qisqa muddatli investitsiya tushunchasi
 2

9

10 Qarz qimmatli qogʻozlar va ipoteka bozori. 
  1. Qarz qimmatli qogʻozlar turlari
  2. Qarz qimmatli qogʻozlar bozori hosilaviy instrumentlari
  3. Ipoteka bozori va uning ahamiyati
 2

10

11 Tijorat banklari. 
  1. Tijorat banklari tarixi va banklar haqida umimiy tushuncha
  2. Tijorat banklari aktiv va passiv operatsiyalari
  3. Tijorat banklarining qimmatli qogʻozlar bilan operatsiyalari
  4. Tijorat banklarini tartibga solish
 2

11

12 Tijorat banklarining moliyaviy hisobotlari va ularning tahlili. 
  1. Tijorat banklarining moliyaviy hisobotlari
  2. Tijorat banklari faoliyati tahlili
  3. Tijorat banklari boshqaruvining asosiy tamoyillari
 2

12

13 Boshqa moliya-kredit tashkilotlari. 
  1. Jamgʻarma tashkilotlari
  2. Kredit uyushmalari
  3. Moliya kompaniyalari
  4. Lombardlar
  5. Sugʻurta kompaniyalari
 2

13

14 Aktsiyalar turlari 
  1. IPO lar va SPOlar
  2. Mayda aksiyalar (Penny stock) va Yirik aksiyalar
  3. Aktsiyalarni bolinishi va konsalidatsiyalari
 2

14

15 Moliya bozori risklari va ularni boshqarish. 
  1. Risklar haqida tushuncha
  2. Risklarning turlari
  3. Risklarni boshqarish
 2

15

Jami 30

laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda laboratoriya mashgʻulotlarini oʻtish nazarda tutilmagan

6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari

№ Topshiriqlar mazmuni Pos
1 Moliya bozori tushunchasi va turlari (kapital, pul, derivativlar bozori) 
  1. prezentatsiya, keyslar, doklad, guruh loyihalar, referatlar

1

2 Pul bozori vositalari: veksellar, depozit sertifikatlari, qimmatli qogʻozlar 
  1. prezentatsiya, keyslar, doklad, guruh loyihalar, referatlar

2

3 Amaliy topshiriq: Pul bozoridagi operatsiyalar misolida hisoblash mashqi 
  1. prezentatsiya, keyslar, doklad, guruh loyihalar, referatlar

3

4 Kapital bozori: aktsiyalar, obligatsiyalar, IPO 
  1. prezentatsiya, keyslar, doklad, guruh loyihalar, referatlar

4

5 Amaliy topshiriq: Qimmatli qogʻozlar narxini baholash 
  1. prezentatsiya, keyslar, doklad, guruh loyihalar, referatlar

5

6 Forward, futures, opsion, svop tushunchalari 
  1. prezentatsiya, keyslar, doklad, guruh loyihalar, referatlar

6

7 Tijorat banklari, investitsiya banklari, sugʻurta kompaniyalari 
  1. prezentatsiya, keyslar, doklad, guruh loyihalar, referatlar

7

8 Amaliy topshiriq: Oʻzbekistondagi asosiy moliyaviy institutlar tahlili 
  1. prezentatsiya, keyslar, doklad, guruh loyihalar, referatlar

8

9 Global moliya bozorlari: NYSE, NASDAQ, LSE va boshqalar 
  1. prezentatsiya, keyslar, doklad, guruh loyihalar, referatlar

9

10 Portfel investitsiyalar, diversifikatsiya, risk turlari 
  1. prezentatsiya, keyslar, doklad, guruh loyihalar, referatlar

10

11 Loyiha mavzusini tanlash (moliya bozori tahlili asosida) 
  1. prezentatsiya, keyslar, doklad, guruh loyihalar, referatlar

11

12 Mayda aksiyalar (Penny stock) va Yirik aksiyalar 
  1. prezentatsiya, keyslar, doklad, guruh loyihalar, referatlar

12

 
 

Izoh: Mustaqil ish prezentatsiya, keyslar, doklad, guruh loyihalar, referatlar shaklida tayyorlanadi va himoya qilinadi.

7. Foydalanilgan adabiyotlar

7.1. Asosiy adabiyotlar:

  1. Frediric S. Mishkin and Stanley Eakins G. Financial Markets and Institutsions,      
  2. Elmirzayev S. Tursunova N. Sherqoʻziyeva N. Abdikarimova D. Moliya bozori, 2019-yil      
  3. Zaynalov J. R. Moliya bozori , 2020-yil      

7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar:

  1. ZaynalovJ. R, Aslanova D. X. Imomqulov T. B. Xalqaro moliya munosabatlar, 2020-yil Toshkent iqtisod-moliya      
  2. Anthony Saunders, M. M. Cornett. Financial Markets and Institutions 7th Edition, 2012      
  3. Frederic Mishkin, Stanley Eakins. Financial Markets and Institutions, 9th Edition, 2018      

7.3. Axborot manbaalari:

  • https://uzse.uz/      
  • https://imv.uz/      
  • https://finviz.com/      
  • https://www.fondbozori.uz/      
 

Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova

8. Fanni baholash mezoni va rejasi

8.1. Talabalar bilimini baholash turlari:

Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash, Oraliq imtihon, Yakuniy imtihon.

Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi

- Interfaollik. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi.

- Mustaqil ish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot / media / yozma / visual koʻranishida himoya qiladi.

- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni esse / hisobot koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi.

- Davomat. Talabaning dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.

Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (8-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan semestrining dastlabki darslarida xabardor qiladi

Yakuniy imtihon (YI). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtihonlar haftasida belgilangan shaklda olinadi

8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni

№ Nazorat turlari Izoh Ball Oʻtkazilish vaqti
Joriy baholash
1. Interfaollik Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki 5 2-13 haftalar davomida
2. Mustaqil ish Taqdimot / media / yozma / visual shakllarda amalga oshiriladi 10 4-14 haftalar davomida
3. Vazifa / topshiriqlar Esse / hisobot koʻrinishida rasmiylashtiriladi 10 4-13 haftalar davomida
4. Davomat Talabaning dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi 15 1-15 haftalar davomida
Jami 40  
Oraliq imtihon
1. yozma Oraliq nazorat ishigacha oʻtilgan mavzular yuzasidan 20 8-hafta
Jami 20  
Yakuniy imtihon
1. ogʻzaki Oʻquv rejadagi mavzular yuzasidan tayyorlangan savollar boʻyicha 40 Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng
Jami 40  
Jami 100  

8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi

Baho Foiz GPA
A+ 95-100 4.5
A 90-94 4.0
B+ 80-89 3.5
B 70-79 3.0
C+ 65-69 2.5
C 60-64 2.0
F 0-59 0
 

Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (fail), akademik qarzdor hisoblanadi.

Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.

Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:

a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa
  • fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa
  • fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa
  • fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa
  • berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa
  • konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa
  • mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa
  • fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa
  • fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa
  • tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa

b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa
  • fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa
  • fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa
  • fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa
  • fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa
  • fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa
  • fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa

c) qoniqarli (C, C+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa
  • fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa
  • bayon qilish ravon boʻlmasa
  • fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
  • fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa

d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:

  • fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa
  • fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa
  • fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa
  • fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa
  • fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa
  • fanni bilmasa

9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar

1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi

2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi

3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas

4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi

5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno

6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi

7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi

10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot

Mualliflar:

Usmonov Shokirjon Aliyevich

Yangi muallif qoʻshish

Elektron pochta: Usmonovshokirjon38@gmail.com
Tashkilot va kafedra: Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Iqtisodiyot va moliya kafedrasi
Taqrizchilar:

S.Maxmudov - Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Professor

A.Mamajonov - Andijon qishloq xoʻjaligi va agrotehnologiyalar instituti, Kafedra mudiri

Yangi taqrizchi qoʻshish

Talabalarni erkin qabul qilish kuni: Chorshanba-Juma, soat 15:00 – 18:00, ______ – xona.

 

Sillabus Universitet Kengashining 2025-yil ___ avgustdagi 01-sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.

 

Sillabus «Iqtisodiyot va moliya» kafedrasining 2025-yil ___ avgustdagi 01-sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.

 
 
 
       

(imzo)

G.Xolbutayev

Akademik ishlar departament boshligʻi

(imzo)

B.Kurbonov

Fakultet dekani

(Iqtisodiyot va pedagogika fakulteti)

(imzo)

I.Mitillayev

Kafedra mudiri

(imzo)

Sh.Usmonov

Fan oʻqituvchisi