JOY
![]() |
«Tasdiqlayman» Akademik ishlar boʻyicha prorektor I.Mamajanov ________________________ «____»________________ 2025-yil |
Kognitiv lingvistika
fani boʻyicha sillabus
1. Umumiy maʼlumotlar
2. Fan maqsadi
magistratura yoʻnalishida tahsil olayotgan talabalarni "Kognitiv falsafa", "Kognitiv psixologiya" va boshqa fanlarning paradigmasiga nisbatan mustaqil fan sifatida kognitiv tilshunoslik asoslari bilan tanishtirishdir. Kognitiv tilshunoslikning oʻrganish obʼekti til ongida mavjud boʻlgan kontseptual / kognitiv semantikani (tushunchalarni) ogzaki bayon qilishning texnikasi va usullaridir. Kognitiv tilshunoslik barcha kognitiv bogʻliq fanlar bilan, shuningdek har xil tilshunoslik fanlar bilan chambarchas bogʻliqdir, chunki ularning barchasi antropotsentrik fanlar sifatida dunyoni tanib olish va aloqa qilishga imkoniyat beradi.
4. Taʼlim natijalari
Fanni oʻzlashtirish davomida talaba:
4.1. Bilimlar jihatidan:
- kognitiv lingvistikaning asosiy tushunchalari (kognitsiya, konsept, freym, metafora, metonimiya, kategoriya) haqida bilimga ega boʻladi;
- til va tafakkur oʻzaro munosabatini ilmiy jihatdan izohlay oladi;
- lingvokulturologiya, psixolingvistika, sotsiolingvistika bilan bogʻliq nazariy bilimlarni oʻzlashtiradini bilishi kerak
4.2. Malaka jihatidan:
4.3. Koʻnikma jihatidan:
- til birliklarini kognitiv yondashuv asosida tahlil qilish koʻnikmasiga ega boʻladi ;
- konseptual metafora va konseptual tuzilmalarni aniqlash hamda sharhlashni biladi ;
- milliy-madaniy xususiyatlarni tildagi ifodasini tahlil qila oladi ;
- matn va diskursni kognitiv jihatdan talqin qilishni oʻrganadi ;
- mustaqil ilmiy tadqiqot olib borish, tahliliy va ijodiy fikrlash kompetensiyasiga ega boʻladi ;
- ona tili va chet tillarini qiyosiy-kognitiv jihatdan tahlil qilish kompetensiyasini shakllantiradi ;
- til, tafakkur va madaniyat munosabatlarini oʻz kasbiy faoliyatida qoʻllash qobiliyatini rivojlantiradi ;
- lingvistik muammolarga kognitiv yondashuv orqali innovatsion yechim topishga intiladi koʻnikmaga ega boʻlishi kerak
5. Fan mazmuni
5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni
amaliy mashgʻulotlar uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda amaliy mashgʻulotlarni oʻtish nazarda tutilmagan
5.2. Seminar mashgʻulotlari mazmuni
laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda laboratoriya mashgʻulotlarini oʻtish nazarda tutilmagan
6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari
Izoh: Talabalar fan boʻyicha mustaqil ishni loyiha ishi, keys-stadi yoki media koʻrinishida topshirishadilar.
7. Foydalanilgan adabiyotlar
7.1. Asosiy adabiyotlar:
- Safarov Sh. Kognitiv tilshunoslik. – Jizzax: Sangzor nashriyoti, 2006. – 92 b
- Дзюба Е. В. Когнитивная лингвистика: учебное пособие для высших учебных заведений. – Екатеринбург: Уральский государственный педагогический университет, 2018. – 280 с
- Попова З. Д., Стернин И. А. Когнитивная лингвистика : монография. — Москва: Восток-Запад, 2007. – 314 с
7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar:
- Маслова В. А. Введение когнитивную лингвистику. - Москва, 2004
- Хошимов Г. М. Лингвокогниггивный и лингвокультурологический аспекты языковых средств, вербализирующих универсальный микроконцепт« субъективно-модальная оценка» в разносистемных языках//Ссилисгика тилшуносликнинг замонавий йуналишларида(Филология фанлари доктори, профессор, Д. У. Ашурова таваллудининг 70 йиллигига багишланган. илмий - амалий конференция материаллари, Тошкент, 2011, 40-44 бетлар
- Хошимов Г. М. К теории концептов и их таксономики в когнитивной лингвистике. // Систем-структур тилшунослик муаммолари. Филология фанлари доктори, профессор Н. К. Турниёзов таваллудининг 70-йиллигига багишланган Республика илмий-назарий конференцияси материаллари. Самарканд. 2010. 68-69 бетлар
- Хошимов Г. М. Турли тизимли тилларда «даргумонлик(нореаллик)˃˃ концептини ифодаловчи воситаларнинг когнитив ва коммуникатив-прагматик жихатлари. //Тил ва таржима муаммолари. Инглиз тили кафедраси ката укитувчиси Баходир Бахромов таваллудининг 70 йиллигига багишланган худудий илмий-амапий анжуман материаллари. Илмий-услубий маколалар туплами, 3-китоб. Наманган, 2010. 111-114 бетлар
- Юсупов У. К. Когнитив лингвистика хакида. //Аюб Гуломов ва узбек тилшунослиги масалалари. -Т., 2007
- Юсупов УД Концепт ва лингвокультурема атамалари хусусида. //Киёсий- чогииггирма, типологик ва умумумий тилшуносликнинг долзарб муаммолари. Республика илмийгамалий анжумани материаллари. — Андижон: Жздон интер принт, 2010
7.3. Axborot manbaalari:
Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova
8. Fanni baholash mezoni va rejasi
8.1. Talabalar bilimini baholash turlari:
Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash, Oraliq imtihon, Yakuniy imtihon (YaI).
Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi
- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi.
- Mustaqil ish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot/media/yozma/viziual koʻranishida himoya qiladi. Guruh aʼzolari (komanda) uyushgan holda pedagog-oʻqituvchi tomonidan berilgan topshiriqni bajarib kelishadi. Guruhga qoʻyilgan umumiy ball, har bir aʼzo-talabaga qoʻyilgan individual ball sifatida qayd etiladi.
- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni esse / hisobot koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi.
- Davomat. Talabaning dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.
Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (8-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan semestrining dastlabki darslarida xabardor qiladi
Yakuniy imtihon (YaI) (---). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtihonlar haftasida yozma shaklda olinadi
8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni
| № | Nazorat turlari | Izoh | Ball | Oʻtkazilish vaqti |
|---|---|---|---|---|
| Joriy baholash | ||||
| 1. | Workshop | Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki | 10 | 2-13 haftalar davomida |
| 2. | Mustaqil ish | Taqdimot / media / hisobot / dastur shakllarda amalga oshiriladi | 10 | 4-14 haftalar davomida |
| 3. | Vazifa / topshiriqlar | Esse /hisobot koʻrinishida rasmiylashtiriladi | 5 | 4-13 haftalar davomida |
| 4. | Davomat | Talabaning dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi | 15 | 4-13 haftalar davomida |
| Jami | 40 | |||
| Oraliq imtihon | ||||
| 1. | test | Oraliq nazorat ishigacha oʻtilgan mavzular yuzasidan | 20 | 8-hafta |
| Jami | 20 | |||
| Yakuniy imtihon (YaI) | ||||
| 1. | --- | Fanga doir matn tahlili | 0 | --- |
| Jami | ||||
| Jami | 60 | |||
8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi
| Baho | Foiz | GPA |
|---|---|---|
| A+ | 95-100 | 4.5 |
| A | 90-94 | 4.0 |
| B+ | 80-89 | 3.5 |
| B | 70-79 | 3.0 |
| C+ | 65-69 | 2.5 |
| C | 60-64 | 2.0 |
| F | 0-59 | 0 |
Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (fail), akademik qarzdor hisoblanadi.
Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.
Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:
a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa
- fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa
- fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa
- fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa
- berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa
- konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa
- mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa
- fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa
- fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa
- tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa
b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa
- fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa
- fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa
- fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa
- fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa
- fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa
- fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa
c) qoniqarli (C, C+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa
- fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa
- bayon qilish ravon boʻlmasa
- fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
- fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa
d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:
- fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa
- fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa
- fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa
- fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa
- fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa
- fanni bilmasa
9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar
|
1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi 2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi 3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas 4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi |
5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno 6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi 7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi |
10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot
| Mualliflar: | |
|---|---|
| Elektron pochta: |
4496109@mail.ru |
| Tashkilot va kafedra: | Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Ingliz filiologiyasi kafedrasi |
| Taqrizchilar: | |
| Talabalarni erkin qabul qilish kuni: | payshanba-juma soat 15:00-18:00 |
Sillabus Universitet Kengashining 2025-yil ___ avgustdagi 01-sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.
Sillabus «Ingliz filiologiyasi» kafedrasining 2025-yil ___ avgustdagi 01-sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.
|
(imzo) G.Xolbutayev Akademik ishlar departament boshligʻi |
(imzo) S.Dadabayev Fakultet dekani (IT va ijtimoiy-gumanitar) |
(imzo) D.Egamnazarova Kafedra mudiri |
(imzo) V.Vositov Fan oʻqituvchisi |
